پایان نامه کارشناسی ارشد معماری :بررسی حس قلمرو در شهرک‌های مسکونی

متن کامل پایان نامه مقطع ارشد معماری

با عنوان : بررسی حس قلمرو در شهرک‌های مسکونی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

دانشکده معماری

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته معماری

عنوان:

بررسی حس قلمرو در شهرک‌های مسکونی

استاد راهنما:

دکتر محمد جعفر کرباسچی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

ساماندهی محیط زندگی با تعریف روشن عرصه‌های خصوصی و عمومی و ایجاد سلسله‌مراتب فضایی میسر می‌شود و عرصه‌های تعریف‌شده زندگی نیز، احساس تعلق به محیط را افزایش می‌دهد و به محیط‌های مسکونی هویت می‌بخشد. یکی از عملکردهای اساسی خانه تعیین قلمرو می‌باشد. در این رساله مفهوم قلمرو را به‌منزلۀ یکی از عوامل تأثیرگذار بر کیفیت ارتباط انسان با محیط مسکونی، موردتوجه قرار داده است. محصوریت از جمله کیفیت‌هایی است که نقش تعیین کننده ای در تعریف فضاها دارد، در حقیقت محصوریت است که ظرف فضا را به عنوان بستری برای رخداد سایر وقایع تعریف می‌نماید. محصوریت به عنوان یک زمینه ذهنی برای فرد در تعریف فضا و عامل اولیه تبدیل فضا به مکان است.

در این تحقیق به تعامل بین طراحی معماری در شهرک مسکونی و قلمرو افراد و خانواده‌های ساکن در این شهرک، پرداخته است و بیان می‌کند که محصوریت و تاثیر ان بر حس قلمرو افراد چه تأثیری بر طراحی معماری می‌تواند اعمال کند.

مجموعه مسکونی زیباشهر دزفول جهت ارائه پایان نامه کارشناسی ارشد معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان طراحی شده که مجموعه مطالعات و کارهای انجام شده از قرار زیر است:

بررسی عوامل موثر بر مفهوم قلمرو در مجموعه‌های متداول مسکونی،

تأمین خدمات و فضاهای سبز و فضاهای جمعی لازم،

ضوابط و استانداردهای طراحی مجموعه،

تجزیه و تحلیل اطلاعات جهت دستیابی به طراحی مناسب،

تعیین فضاها و مساحت های مورد نیاز،

طراحی معماری یک مجموعه مسکونی در خور نیاز و احتیاجات با تکیه به ضوابط اقلیمی و استانداردهای طراحی.

فهرست:

فصل اول: شناخت موضوع طرح و مبانی نظری.. 1

1-1- مسکن… 2

1-1-2- تعاريف و مفهوم مسکن.. 2

1-1-3- اهميت مسکن در زندگي.. 3

1-2- عوامل اجتماعي- فرهنگي و شكل خانه. 4

1-2-1- فرضيه پايه. 4

1-2-2- عامل خانواده 8

1-2-3- عامل اجتماعي فرهنگي؛ نياز به محرميت… 9

1-2-4- روابط اجتماعي؛ عامل مؤثر در ساختار خانه. 12

1-2-5- روابط خانه و مجتمع‌هاي زيستي.. 14

1-2-6- سايت و انتخاب آن. 19

1-3- مبانی نظری طراحی رفتاری.. 26

1-3-1- ماهيت و سودمندي مباني نظري.. 26

1-3-2- مفاهيم مباني نظري در رشته‌هاي طراحي.. 27

1-3-3- نقش علوم رفتاري در مباني نظري طراحي.. 28

1-3-4- پايداري و دگرگوني.. 31

1-3-5- مفهوم عملكرد. 36

1-3-6- ايمني زندگي در مقابل قابليت زندگي.. 36

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده 39

2-1- رابطه‌ي انسان- محيط.. 40

2-1-1- علوم رفتاري و مباني نظري معماري.. 42

2-1-2- موضوع علوم رفتاري.. 43

2-1-3- مدل‌هاي انسان، رفتار انساني و تجربه محيط.. 44

2-1-4- علوم رفتاري و نهضت معماري «جديد» (مدرن) 46

2-1-5- نقش علوم رفتاري.. 50

2-1-6- جامعه‌اي برابرنگر يا سلسله مراتبي.. 50

2-1-7- قابليت دسترسي براي همه با حفظ شأن اجتماعي.. 51

2-1-8- «تمايل» به «فضا» در مقابل «نياز» به دسترسي.. 52

2-1-9- نتيجه‌گيري.. 53

2-2- موضوع طراحي.. 53

2-2-1- اهداف طراحي: مدافعات طراحان. 56

2-2-2- هدف طراحي تأمين نظام‌هاي فعاليت يا زيبايي‌شناسي؟. 57

2-2-3- طراحي براي آسايش يا ساختن؟. 58

2-2-4- ماهيت مسائل طراحي.. 59

2-2-5- مفاهيم رويه‌ي طراحي و مفاهيم محيط.. 60

2-3- نظريه‌ي اثباتي معماری.. 61

2-3-1- فعاليت‌هاي شناخت و مرحله‌ي شناخت… 61

2-3-2- فعاليت‌هاي شناختي.. 61

2-3-3- گسترة طراحي.. 63

2-3-4- مرحله‌ي شناخت… 64

2-3-5- شناخت وضع موجود. 66

2-3-6- شناخت گروههاي ذي‌نفع. 67

2-3-7- شناخت محدوديت‌ها 68

2-3-8- تدوين اهداف… 69

2-3-9- طراحي الگوي رفتار. 69

2-3-10- الگوهاي طراحي.. 70

2-3-11- تدوين نيازهاي كالبدي.. 71

2-3-12- مسائل اجتماعي كالبدي اخير در طراحي محيط- ديدگاهي هنجاري.. 71

2-3-14- تلاش‌هاي اخير. 72

2-3-15- آينده 73

2-3-16- تفاوت‌هاي فردي در فرم نقشه‌هاي شناختي.. 74

2-3-17- تصاوير ذهني و رفتار فضايي.. 78

2-3-18- نتيجه‌گيري.. 79

فصل سوم: مواد و روش‌ها 81

3-1- ارزيابي وضع موجود. 82

3-1-1- تدوين برنامه معماري.. 82

3-1-2- عدم قطعيت در برنامه‌ريزي معماري.. 83

3-1-3- كسب اطلاعات براي برنامه‌ريزي معماري.. 84

3-1-4- شيوه‌هاي مداخله‌گر. 84

3-1-5- شيوه‌هاي غيرمداخله‌گر. 85

3-1-6- فنون جمع‌آوري اطلاعات: نتيجه‌گيري.. 87

3-1-7- تحليل اطلاعات… 88

3-1-8- مباني نظري اثباتي.. 89

3-2- مفاهيم بنيادين.. 90

3-2-1- محيط و رفتار انسان. 90

3-2-2- نتيجه‌گيري.. 93

3-3- حس قلمرو. 93

3-3-1- قلمروپايي.. 93

3-3-2- فضاهاي قابل دفاع. 94

3-3-3- عملكرد قلمروهاي مكاني.. 96

3-3-4- نظام قلمروهاي انساني.. 96

3-3-5- قلمروپايي و محيط ساخته شده 98

3-3-6- تفاوتهاي فردي در خلوت‌جويي.. 100

3-3-7- فضاي اجتماع‌پذير و اجتماع‌گريز. 103

3-3-8- كنترل قلمرو و تعامل اجتماعي.. 104

3-3-9- مفاهيم اجتماع محلي و محله در طراحي شهري.. 105

3-3-10- نتيجه‌گيري.. 110

3-4- محصوریت… 111

3-4-1- مقدمه. 111

3-4-2- تعریف واژگان. 112

3-4-3- اندازه 113

3-4-4- ارتفاع چهارچوب بدنه. 113

3-4-5- شکل.. 114

3-4-6- کفسازی.. 115

3-4-7- تداوم. 115

3-4-8- تداوم در آسمان. 115

3-4-9- ویژگی‌های معماری محصوریت… 116

3-4-10- بررسی عوامل کیفی محصوریت در مبانی نظری شهرسازی ایران و اروپا 117

3-4-11- نتیجه گیری.. 117

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل و بیان نتایج حاصل از تحقیق.. 119

4-1- بیان پژوهش… 120

4-1-2- فرضیه. 122

4-1-3- تحلیل دادها 123

4-1-4- نتایج بررسی سوالات شهرک غرب… 123

4-1-5- نتایج بررسی سوالات محله هفت حوض…. 128

4-1-6- بررسی حس قلمرو در هر دو محله (امیتاز از 100) 131

4-1-7- بررسی میزان حس محصوریت در هر دو محله (امتیاز از 100) 131

4-1-8- نتایج همبستگی پیرسون در شهرک غرب… 132

4-1-9- نتایج همبستگی پیرسون در محله هفت حوض…. 132

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و جمع بندی.. 133

5-1- بررسی و تحلیل سایت… 134

5-1-1- موقعيت و ويژگيهاي عمومي: 134

5-1-2- برسنجهاي مؤثر در طراحي شبكه ارتباطي: 137

5-1-3- معرفی مکان پروژه: 138

5-1-4- دسترسی ها: 140

5-1-5- دید ومنظر: 141

 

 مقدمه

در حال حاضر توجه به نیازهاي اساسی شهروندان در محیط‌های شهري و توجه به برطرف نمودن مشکلات و معضلات شهري به منظور کاهش نابهنجاری و افزایش امنیت در محیط‌های زیست از جمله مسائلی است که همواره مورد توجه مدیران، برنامه ریزان و طراحان شهری بوده است و همچنین استفاده از راهکارهای جامعه‌شناسی در مسائل طراحی معماری، همواره جزو مهم‌ترین مسایل به شمار می‌رود. دیدگاه‌های تعاملی در مکاتب روانشناسی بر این باورند که انسان با محیط ارتباط برقرار می‌نماید، در آن دخل و تصرف می‌کند و از آن تأثیر می‌پذیرد. محققان با تمرکز بر نیازهای فضایی انسان در محیط زندگی، موارد متعددی را مهم دانسته‌اند که از جمله می‌توان به امنیت فضایی، روابط اجتماعی، خوانایی، خلوت، حرمت انسانی و هویت اشاره کرد. بسیاری از این نیازها جز با عرصه بندی محیط زندگی قابل تأمین نیستند. عرصه بندی محیط‌های مسکونی، نیازمند سلسله مراتب فضایی، عملکردی، اجتماعی است که با مفهوم قلمرو ارتباط ناگسستنی دارند. کلیه عوامل مربوط به قلمرو و نظارت بر آن در جهت رسیدن به آرامش مطلوب فرد و خانواده بسیار مهم می‌باشد. حفظ و دفاع از مرز قلمرو خانه و خانواده و شیوه های مداخله و تأثیر پذیری محیط بر رفتار و تعاملات اجتماعی باید به دقت بررسی و کنترل شود تا به سطح مطلوبی از زندگی امن و مطلوب برای انسان میسر شود. از سوی دیگر نیاز انسان به خانه بسیار فراتر از نیاز اولیه به سرپناه است. با تاکید بر دیدگاه های اقتصادی و جمعیتی و کم توجهی به نیازهای دیگر انسان، محیط زندگی از کیفیت لازم برخوردار نیست. با دقت و بررسی قلمرو خانواده در حیطه محله و شهرک‌های مسکونی در میابیم که نظارت بر قلمرو خانه‌های مسکونی توسط اشخاص به افزایش امنیت و میزان کاربری حرایم شخصی خانواده، کمک بسیار زیادی در جهت رسیدن به خلوت مناسب و آرامش روانی افراد می‌کند. از این رو اهمیت این موضوع چنان است که عدم توجه به قلمروهای شخص، خانواده یا دیگر گروه‌ها، در طراحی‌های شهری و معماری سبب آشفتگی در محیط می‌شود. در این تحقیق با این باور که ارتباط انسان و محیط به عوامل مختلف و متعددی وابسته است، موضوع قلمرو و محصوریت فضا را به منزله یکی از عوامل تأثیرگذار در کیفیت ارتباط انسان و محیط مسکونی، در محله و شهرک‌های مسکونی مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد.

1-1-            مسکن

1-1-2- تعاريف و مفهوم مسکن

مسکن يکي از مسائل حاد کشورهاي در حال توسعه است، فقدان منابع کافي، ضعف مديريت اقتصادي، نداشتن برنامه ريزي جامع مسکن و ساير نارسائيهايي که در زير ساختهاي اقتصادي اين کشورها وجود دارد از يکسو و افزايش شتابان جمعيت شهر نشين از سويي ديگر تامين سرپناه در اين کشور ها را به شکلي غامض و چند بعدي در آورده است.

مسلماً براي پاسخ به تقاضاي فزاينده مسکن نه تنها به زمين، سرمايه، مصالح ساختماني و نيروي انساني زيادي نياز است، بلکه داشتن يک نظام برنامه ريزي به منظور ايجاد هماهنگي بين بخش مسکن و ساير بخشها و بين اجزا به وجود آورنده مسکن (زمين، مصالح ساختماني و …) با تاسيسات زير بنايي، تسهيلات عمومي، خدمات اجتماعي، سيستم حمل و نقل و … از طرف ديگر ضرورتي محض است.

مقوله مسکن گسترده و پيچيده است، ابعاد متنوعي دارد و نمي توان تعريف واحدي از آن را ارائه کرد. مسکن يک مکان فيزيکي است و به عنوان سر پناه نياز اوليه و اساسي خانوار به حساب مي آيد. در آن سرپناه برخي از نيازهاي اوليه خانواده يا فرد مانند خوراک، استراحت و حفاظت در برابر شرايط جوي تامين مي شود.

مفهوم مسکن علاوه بر مکان فيزيکي، کل محيط مسکوني را نيز در بر مي گيرد که شامل کليه خدمات و تسهيلات ضروري مورد نياز بزاي بهزيستن خانواده و طرحهاي اشتغال، آموزش و بهداشت افراد است. در واقع تعريف و مفهوم عام مسکن يک واحد مسکوني نيست بلکه کل محيط مسکوني را شامل مي گردد. به عبارت ديگر مسکن چيزي بيش از يک سر پناه صرفاً فيزيکي است و کليه خدمات و تسهيلات عمومي لازم براي بهزيستي انسان را شامل ميشود. در دومين اجلاس اسکان بشر (1996) که در استانبول برگزار شد مسکن مناسب چنين تعريف شده است: (سر پناه مناسب تنها به معناي وجود يک سقف بالاي سر هر شخص نيست، سرپناه مناسب يعني آستيش مناسب، فضاي مناسب، دسترسي فيزيکي و امنيت مناسب، امنيت مالکيت، پايداري و دوام سازه اي، روشنائي، تهويه و سيستم گرمائي مناسب، زيرساختهاي اوليه مناسب از قبيل آبرساني، بهداشت و آموزش، دفع زباله، کيفيت مناسب زيست محيطي، عوامل بهداشتي مناسب، مکان مناسب و قابل دسترسي از نظر کار و تسهيلات اوليه است که همه اين موارد بايد با توجه به استطاعت مردم تامين شود.

1-1-3- اهميت مسکن در زندگي

نيازهاي اساسي مادي انسان را به سه دسته تقسيم کرده اند: نيازهاي زيستي، نيازهاي اقتصادي و نيازهاي اجتماعي. مسکن در برآورده کردن هر کدام از اين نيازهاي اساسي نقشي ويژه دارد که به اختصار اشاره مي شود:

الف) سر پناه: در اصل سي و يک قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران دسترسي به مکان مناسب حق هر خانواده ايراني محسوب شده است، سر پناه مناسبي که بتواند انسان را در برابر شرايط جوي مصون نگهداشته، به ساکنانش آرامش، سلامت و شادابي عرضه کند.

ب) از نظر اقتصادي: در گذشته مسکن يک دارائي فردي و از نظر اقتصادي غير توليدي تلقي مي شد. امروزه مسکن به عنوان نوعي سرمايه گذاري و افزايش درآمد است و داراي مفهوم اقتصادي است.

مسکن در ثبات اقتصاديو بهزيستن خانواده نقش اساسي دارد، زيرا فقر و عدم تامين اقتصادي از عوامل عمده بي ثباتي اجتماعي است.

برخلاف بعضي کالاهاي مصرفي مورد نياز (که به دليل عدم امکان نگهداري آن طي زمان طولاني، بين عرضه و تقاضا نوعي تعادل بوجود مي آورد)، پس از تامين نياز ضروري اوليه، به صورت پس انداز تبديل به سر مايه مي شود و حوزه بسيار وسيعي از تقاضا را مي گشايد که تامين آن ماهيتي متفاوت با بحث مسکن به عنوان سر پناه دارد.

ج) از نظر اجتماعي: کارکرد اصلي مسکن علاوه بر نقش آن به عنوان سرپناه، فراهم آوردن شرايط مطلوب براي خانواده به منظور تحقق فعاليتهاي خانوادگي است يکي از پيامدهاي مثبت اين امر ثبات و همبستگي خانواده است.

خانه نزديکترين فضاي مرتبط با انسان است و انسان اولين تجارب رابطه خود با ديگران رادر آن مي آزمايد و در واقع پيش زمينه اي براي ورود به اجتماع بزرگتر است.

عدم دسترسي به مسکن مناسب با افزايش ميزان بزهکاري، طلاق و از هم گسيختگي اجتماعي ارتباط زيادي دارد و يک عامل بازدارنده در رشد و اعتلاي پديده هاي نا بهنجار اجتماعي ديگري از قبيل خيابان خوابي، زاغه نشيني و معضلات حادتري مانند تکدّي گري مي شود.

د) از نظر رواني: مسکن مناسب مي تواند محلي براي آرامش و تجديد قوا، آرامش اعصاب و فکر در فرد باشد و خستگيهاي فکري و جسمي ناشي از کار روزانه را از وي زدوده يا او را از جنبه رواني آماده فعاليتها کند. فقدان مسکن عامل موثري در پيدايش افسردگي و اختلالات رفتاري، شخصيتي و همچنين کاهش مقاومت فرد در برابر مشکلات است.

ه) از نظر پيشرفتهاي ارتباطي: گسترش فنآوري ارتباطات در زمينه هاي مختلف از حضور فيزيکي انسان در بخشهاي مختلف شهر خواهد کاست و بر عکس بر حضور او در مسکن خواهد افزود. در واقع اين امکان وجود دارد که شهروند بر خلاف گذشته بيشترين ساعات شبانه روز را در مسکن خويش سپري نمايد و حضور او را در مسکن و محيط پيرامونش اجتناب ناپذير و به مراتب بيشتر از حضور او در ساير نقاط شهري خواهد بود.

1-2- عوامل اجتماعي- فرهنگي و شكل خانه

1-2-1- فرضيه پايه

براي بيان و توضيح شكل‌هاي مختلفي كه مسكن پيدا كرده و پديده‌اي پيچيده مي‌باشد، ارائه يك دليل واحد كافي نيست. با وجود اين كليه توضيحات ممكن يا ارائه شده، وجوهي از يك انديشه واحد مي‌باشند؛ اقوام داراي رفتار و آرمان‌هاي بسيار متفاوت، محيط‌هاي متنوعي را به وجود مي‌آورند. اين پاسخ‌ها از نقطه‌اي به نقطه ديگر تغيير مي‌كنند و علت اين تغيير، دگرگوني ايجاد شده و نقش عوامل مختلف در بازي فاكتورهاي اجتماعي، فرهنگي، آئيني، اقتصادي و فيزيكي مي‌باشد. از سويي عوامل و پاسخ‌هاي فوق مي‌توانند به تدريج و در طول زمان در يك محل تغيير كنند؛ در نتيجه عدم وجود تغييرات سريع و استمرار شكل يكي از ويژگي‌هاي مسكن ابتدايي و بومي مي‌باشد.

مسكن نهادي است كه در راستاي يك رشته مقاصد پيچيده به وجود آمده و صرفاً يك ساختار نمي‌باشد. از آنجا كه ساختن يك مسكن، پديده‌اي فرهنگي است، شكل مسكن و سازمان و نظم فضايي آن، شديداً متأثر از محيط فرهنگي كه مسكن به آن تعلق دارد است. به همين علت در عصر ماقبل تاريخ، مسكن چيزي بيش از سرپناه انسان اوليه گرديد و تقريباً از آغاز «عملكرد» مسكن به مراتب چيزي بيشتر از يك مفهوم مادي يا كاربردي و مصرفي بوده است و همواره پايه‌گذاري، ساختن و اقامت كردن در آن را تشريفاتي مذهبي همراهي مي‌كرده است. اگر قدرت و توان يك پناهگاه، نقش انفعالي خانه باشد، هدف فعال مسكن ايجاد محيطي است كه به بهترين شكل با شيوه زندگي يك قوم هماهنگ و منطبق باشد. به عبارت ديگر هدف و نقش مسكن ايجاد يك واحد اجتماعي فضا مي‌باشد. تا كنون درباره ارزش محدودِ دسته‌بندي شكل و تحليل اقتصادي، موقعيتي، اقليمي و تحليل مصالح و تكنولوژي بحث و صحبت شده است و اكنون بايد جنبه‌هاي فيزيكي، فرهنگي و اجتماعي آن را مورد توجه قرار دهيم. آنچه كه قبل از هر چيز بايد مورد تأكيد قرار گيرد جنبه‌هاي اجتماعي- فرهنگي مي‌باشند. هنگامي كه هيت و خصوصيت يك فرهنگ شناخته شد و به مجرد اينكه به ارزش‌هاي آن فرهنگ تا حدودي آشنا گرديديم، گزينش‌هايي كه آن فرهنگ از ميان انواع مختلف مسكوني به عمل مي‌آورد تا بتواند هم‌زمان پاسخگوي متغيرهاي فيزيكي و فرهنگي باشد، روشن‌تر مي‌گردند.

تعداد صفحه :153

قیمت : 14700 تومان

***

—-

:        ****       baharfile@zoho.com

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 

برای جستجو بر اساس موضوع های پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید