پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا: شناخت فرایند ایمن سازی شهر رشت درجهت مقابله با مخاطرات طبیعی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع ارشد جغرافیا طبیعی

گرایش اقلیم شناسی

با عنوان : شناخت فرایند ایمن سازی شهر رشت درجهت مقابله با مخاطرات طبیعی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا

                              پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد                       

                        رشته: جغرافیای طبیعی             

     گرایش: اقلیم شناسی

 عنوان:

شناخت فرایند ایمن سازی شهر رشت درجهت مقابله با مخاطرات طبیعی

( سیل و آبگرفتگی )

 استاد راهنما:

آقای دکتر بهمن رمضانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان      صفحه

چکیده. 1

مقدمه. 2

فصل اول : کلیات تحقیق

مقدمه. 4

1-1بیان مسئله. 7

1-2 سوال تحقیق.. 8

1-3 اهداف تحقیق.. 8

1-4 فرضیه تحقیق.. 9

1-5 روش تحقیق.. 9

1-6 روش گردآوري اطلاعات… 10

1-7 ابزار گردآوري اطلاعات… 10

1-8 روش تجزيه و تحليل اطلاعات… 10

1-9 سوابق تحقیق.. 10

1-10مشکلات، محدودیتها و موانع تحقیق.. 15

1-11 قلمرو تحقیق.. 15

1-12 واژه ها و مفاهیم. 16

فصل دوم : مبانی نظری تحقیق

2-1 شاخص های جغرافیایی در توسعه پایدار فضایی شهر. 19

2-1-1- عوامل جغرافیای طبیعی.. 19

2-1-2-عوامل جغرافیایی انسانی.. 28

2-2- رواناب… 31

2-3- سیلاب… 32

2-3-1-سیلاب شهری.. 32

2-3-2- سیل ناگهانی شهر. 33

2-4- مهم‎ترين خسارات سيل.. 33

2-5- عوامل موثر در بروز سیلاب… 34

2-6- پیش بینی سیل.. 35

2-7- اهمیت پیش بینی وقوع سیل.. 36

2-8- فرایندایمن سازی.. 37

2-8-1 – توصيه هاي قبـل از بـروز سيل.. 37

2-8-2- توصيه هاي زمان بروز سيل.. 40

2-8-3 – راههای كمك در مقابل سیل.. 44

2-9- محاسبه حداکثر سیل محتمل.. 45

2-10- فراواني سيلاب… 45

2-11- دوره بازگشت سيلاب (سال). 46

2-12- سدهاي مخزني.. 47

2-13- سيل بندها و گوره ها (Levees and flood walls). 48

2-14- نگهداري سيل بندها 50

2-15- مخازن تاخيري.. 51

2-16- معابر شهری.. 52

فصل سوم: ویژگیهای جغرافیایی محدوده مورد مطالعه

3-1- ویژگیهای جغرافیای طبیعی شهر رشت… 55

3-1-1 موقعیت… 55

3-1-2 توپوگرافی.. 55

3-1-3 شیب… 56

3-1-4 ویژگیهای اقلیمی.. 57

3-1-4 -1. دمای هوا 57

3-1-4 -2. بارندگی.. 58

3-1-4 -3. رطوبت نسبی.. 63

3-1-4 -4. تبخیر. 65

3-1-4 -5. ساعات آفتابی.. 66

3-1-4 -6. يخبندان. 67

3-1-4 -7 برف… 67

3-1-4-8. باد. 67

3-1-4 -9 طبقه‏بندي اقليمي.. 70

3-1-5 خاک… 74

3-2- ویژگی های جغرافیای انسانی شهر رشت… 76

3-2-1- ویژگی های قومی، رسوم، مذهب، زبان وگویش… 76

3-2-2- ویژگی های جمعیتی.. 76

فصل چهارم: داده ها و روش کار

4-1 داده های تحقیق.. 82

4-1-1- بررسي آمار و اطلاعات هواشناسی.. 84

4-1-2 بررسي آمار و اطلاعات هیدرولوژی.. 84

4-1-3- بازسازي و تكميل نواقص آماري.. 84

4-2. روش کار. 85

فصل پنجم : یافته های تحقیق

5-1- ایمن سازی شهر رشت در برابر مخاطرات طبیعی(سیل و آبگرفتگی). 91

5-2- خصوصیات فیزیکی حوضه های شهر رشت… 94

5-2-1- مساحت و پيرامون حوضه. 94

5-2-2 ضريب شكل حوضه. 104

5-2-2-1- ضریب شکل یا روش هورتن (HORTON). 104

5-2-2-2- ضریب گردی یا روش گراوليوس (Gravellius). 104

5-2-2-3- نسبت گردي يا روش ميلر (miller). 105

5-2-2-4- روش مستطيل معادل. 105

5-2-3- جهت حوضه. 107

5-2-4- شبكه هيدروگرافي.. 109

5-2-5- تراكم شبكه زهكشي.. 110

5-2-6- نيمرخ طولي و شيب آبراهه‌ها 111

5-2-7 – بررسي شيب حوضه. 116

5-3- اقلیم حوضه شهر رشت… 121

5-3-1- بررسی تناوب بارندگي سالانه. 121

5-3-2- فركانس بارندگي سالانه. 123

5-3-3- تحليل حداکثر بارندگی 24 ساعته. 123

5-3-4- منحني هاي شدت – مدت – فراوانی.. 124

5-4- هیدرولوژی حوضه شهری رشت… 124

5-5- مشخصات کلی رودخانه‌هاي محدوده مطالعاتي.. 129

5-5-1- رودخانه سیاهرود. 129

5-5-2- رودخانه گوهررود. 130

5-5-3- رودخانه پیربازار. 130

5-6- مشخصات فیزیکی رودخانه های محدوده طرح.. 132

5-7- بررسی رژیم آبدهي رودخانه های محدوده مطالعاتی.. 134

5-7-1- تعیین و تحلیل آبدهي در مقاطع مهم محدوده طرح.. 136

5-7-1- 1- آبدهي رودخانه سیاهرود در مقطع وروی منطقه طرح.. 137

5-7-1- 2-آبدهي رودخانه سیاهرود در مقطع خروجی منطقه طرح.. 138

5-7-1- 3- آبدهي رودخانه گوهررود در مقطع ورودی منطقه طرح.. 139

5-7-1- 4-آبدهي رودخانه گوهررود در مقطع خروجی منطقه طرح.. 140

5-8- تحلیل سیلاب در محدوده مطالعاتی.. 143

5-8-1- تحلیل حداکثر آبدهی لحظه ای در رودخانه های محدوده طرح.. 143

5-8-2- بررسی تناوب حداکثر آبدهی لحظه ای در رودخانه های محدوده مطالعاتی.. 144

5-9- تحلیل رسوب در محدوده مطالعاتی.. 145

5-9-1- تحلیل رسوب رودخانه سیاهرود. 145

5-9-2- تحلیل رسوب رودخانه گوهررود. 146

5-10- مجموعه اقدامات مکانیکی، بیومکانیکی و بیولوژیکی جهت کاهش دبی پیک سیلاب… 148

5-11- بررسي نقاط مشکل دار شهر رشت… 149

5-12- سيل خيزي كلانشهر رشت… 151

5-12-1- موقعيت مسيل ها، رودخانه ها و آبگيرها 152

5-12-2- بروز سيل در كلانشهر رشت… 154

5-13- آسیب‌ها و خسارت‌های ناشی از سیلاب‌های گذشته. 157

5-13-1-گزارش سيل 22 مهرماه 1369شهر رشت… 157

5-13-2 گزارش خسارات سيل استانداري گيلان مورخه 16 و 17/7/1377. 160

5-14- خسارات ناشی از آب گرفتگی به صورت کیفی و مناطق آب گرفته در گزارش‌هاي شهرداري استانداري و آب و فاضلاب و آب منطقه‌اي    164

5-15- عوامل مرثر در آسیب پذیری شهررشت… 167

5-16- راهبردهای ایمن سازی شهرها در برابر بلایای طبیعی.. 171

5-17- تبیین موضوع راهبردی بحرانهای طبیعی کلانشهر رشت در چارچوب طرح های ساختاری.. 176

5-17-1 متغیرهای اساسی در برنامه ریزی راهبردی بحران های طبیعی رشت… 179

4-18 راهبردهای کاهش اثرات زمین لرزه و سیل در فضای شهری کلانشهر رشت… 179

5-19- راهبردهای کاهش اثرات سیل.. 180

5-20- بررسی ایمنی و آسیب پذیری شریان های حیاتی و تجهیزات شهری.. 181

5-21- اقدامات لازم در مدیریت بحران سیل.. 182

5-21-1- اقدامات مديريتي.. 182

5-21- 2- ايجاد کارگروه هاي لازم براي مديريت سيلاب استان گيلان. 183

5-21- 3- دستگاهها و نهادهاي مسئول در امر سيلاب: 184

5-21-4- اقدامات خودياري کننده توسط شهروندان. 185

4-22- نقش ايجاد گروه های مديريت بحران در اماكن مهم شهر رشت در مقابله با بحران. 189

5-23- پيشنهادات و راه كارها ي اجرايي براي دستيابي به وضع مطلوب… 193

5-24- پیشنهادات و رهنمودهایی در جهت کاهش آسیب پذیری ها 195

فصل ششم: نتیجه گیری و پیشنهادات

6-1- آزمون فرضیه ها 200

6-1-1- فرضیه اول. 201

6-1-2- فرضیه دوم. 203

6-2- نتیجه گیری.. 205

5-3 پیشنهادات… 217

منابع و مأخذ. 218

چکیده

سيل يكي از پديده هاي موجود در طبيعت بوده كه از ديرباز، بشر شاهد وقوع آن مي باشد. در ايران نيز بدليل وسعت زياد، اقاليم متعدد و تراكم زماني و مكاني بارش ها در اكثر حوضه هاي آبخيز، همه ساله شاهد سيلابهاي عظيمي در اكثر مناطق كشور مي باشيم. شهر رشت نيز از اين پديده طبيعي مستثني نبوده و در چند سال گذشته سيلهاي متعدد و مخربي در آن روي داده اند. فرآیند ایمن سازی شامل انواع اقداماتی است که پیش از وقوع حادثه برای کنترل و کاهش خسارات جانی و مالی احتمالی ناشی از سیل انجام می گیرد. توجه به این روشها به لحاظ عدم کفایت روش های فیزیکی ضرورت دارد. در اين پژوهش آمار بارندگي 30 سال اخير در ايستگاه شهررشت، استخراج شد، سپس وضعيت بارش و ميزان امكان وقوع سيل و نيز حجم رواناب ناشي از بارش در محدوده قانوني شهر، سطح كل حوضه، محل تمركز و جهت حركت جريان هرزآبهاي حاصل از بارشها در اطراف اين شهر با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي مشخص گرديد. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی می باشد و به اراثه الگوی عملی ایمن سازی می توان به اقدامات مدیریتی و عملیاتی اشاره کرد.

کلید واژه: مدیریت سیلاب، سیلاب شهری، ایمن سازی، شهر رشت

مقدمه

قبلاً تصور مي شد وقوع حوادث و بلاياي طبيعي در مناطق شهري آثار و پيامدهاي كمتري در مقايسه با مناطق روستايي دارد. اما امروزه، با توجه به تغييرات مشخص كه در ساختار وسازمان شهرها به وجود آمده، آنها را در برابر حوادث غير مترقبه بسيار ضربه پذير كرده است(عسگري، 1382 :49). سیل رویداد ناگهانی است که در بروز آن عوامل متعددی دخالت دارد. این عوامل را می توان به طور کلی در سه گروه اصلی اقلیمی، خصوصیات منطقه ای و حوضه ای و فعالیتهای انسانی طبقه بندی نمود. مناطق سطح شهر رشت از جمله مناطقی است که در برخی مواقع از وجود سیل رنج می برد. از جمله می توان به سیلهای سالهای 69 و سالهای اخیر اشاره کرد. با توجه به امار و اطلاعات جمع آوری شده از مهمترین دلایل تشدید خسارات ناشی از سیل در رشت در سالهای اخیر تخریب پوشش گیاهی، احداث سازه های نامناسب، دخل و تصرف غیر مجاز در حریم رودخانه و عدم توجه به پیش آگاهی و سیستم پیش بینی و سیستم هشدار سیل بوده است. از آنجا که منطقه مورد مطالعه جمعیت انبوهی را در خود جای داده است، تجربیات حوادث گذشته ثابت کرده است که برنامه ریزی و آمادگی در برابر بحران تاثیر بسیار زیادی در کاهش خسارات دارد. از سوی دیگر طبق ماده 1 قانون پیشگیری و مبارزه با خطرات سیل مصوب 9/2/1343 به منظور حفظ جان و مال مردم از سیل، وزارت کشور مکلف است فرآیند ایمن سازی شهری جهت مقابله با سیل را انجام دهد. (صاحبقرانی، 1371). یکی از اقدامات مهم جهت آمادگی در برابر بحران ناشی از سیل توجه به آموزش و فرهنگ سازی می باشد. اصولا می‎توان گفت که توفیق دیگر فعالیتهای مربوط به مدیریت بحران به میان پیش آگاهی بستگی دارد (حبیبی، 1388).

فرآیند ایمن سازی شامل انواع اقذاماتی است که پیش از وقوع حادثه برای کنترل و کاهش خسارات جانی و مالی احتمالی ناشی از سیل انجام می گیرد. از مهم ترین روشهای ایمن سازی می توان به اقدامات مدیریتی و عملیاتی اشاره کرد.

هدف از اين مطالعه شناسايي نقاط تجمع رواناب در سطح شهر و كاهش مشكلات و ناخرسندي مردم ناشي از اين امر، جمع آوري آبهاي سطحي معابر و انتقال به شبكه اصلي زهكشي جهت حفظ معابر و جاده ها از تخريب ناشي از فزوني آب و سيلاب وكاهش وقفه و كندي در آمد و شد، كاهش هزينه هاي پاكسازي و جمع آوري آبهاي سطحي در مواقع بارندگي، بهبود و افزايش زيبايي و دل پذيري محيط زيست شهري، انتقال آب از نقاط داراي مشكل به مناطق پذيرنده آب، كاهش احتمال بروز سيل در مناطق پرخطر، تبعيت توسعه آينده شهري از وضعيت زهكشي پيشنهادي، ايمن سازي بيشتر مناطق مسكوني، تجاري و خدماتي، كاهش هزينه هاي تحميل شده براشخاص حقيقي و سازمانهاي دولتي، افزايش همكاري مردم با شهرداري و ديگر ادارات مربوطه در نتيجه مشاهده اثرات مطلوب اجراي طرح، تسهيل در برآورد محاسبات هيدرولوژيكي مربوط به شهر نظير دبي خروجي از سطح شهر، مهيا شدن زمينه استفاده بهتر از رواناب خروجي از شهر براي امر تصفيه فاضلاب، انتقال آب براي كشاورزي و مصارف صنعتي، حفظ بهتر اراضي كشاورزي و زراعي حاشيه شهر از خطر آب بردگي و سيلگيري و نيز جلوگيري از ماندابي شدن اين اراضي مي باشد.

مقدمه

بلاياي طبيعي همواره كره زمين را تحت تأثير قرار داده وسبب وارد آمدن آسيب به مردم نظير جراحت، بيمـاري سـوء تغذيه، فشار هاي روحي ـ رواني ومرگ مي شوند. زلزله و سيل به عنوان مهمترين بلاياي طبيعي در كـشور مـا مطـرح هـستند وآنچه كه از اين بلايا فاجعه مي سازد عدم آگاهي براي مقابله با عواقب آن وپيشگيري از تـأثير سـوء وقـايع طبيعـي بـر اركـان تندرستي – اقتصادي و محيطي است. کلمه «سیل» بمعانی طغیان کردن آب، زیر آب رفتن گستره‌ای از زمین و طوفانی شدن می‌باشد. اصولا بزرگی سیلها و تکرار آنها در طول زمان تابع شدت بارندگی، نفوذپذیری زمین و وضع توپوگرافی منطقه است. باران شديد، ذوب برفها، تغيير بستر رودخانه‌ها و تخريب سدها و آب‌بندها، از جمله عواملي هستند كه ممكن است باعث بروز سيل گردند. شهرسازیها و حذف گیاهان باعث کاهش مقدار آب نفوذی و افزایش آب سطحی می‌شود. حجم زیاد آب از یک طرف بر بزرگی طغیان می‌افزاید و از طرفی با افزایش فرسایش، رسوباتی به وجود می‌آورد که با برجای گذاشتن آنها ظرفیت بستر اصلی رود کاهش می‌یابد. موارد پیش معمولاً تاثیر تدریجی دارند، ولی سیلهای ناگهانی و فاجعه آمیز اغلب بر اثر تخریب سدها و بندها، ایجاد می‌شوند.

   در ايران گرچه در بسياري از نقاط بارندگي كم است اما در بيشتر مناطق ممكن است 60 درصد بارندگي ساليانه در يك شبانه روز رخ دهد. همين عامل به همراه شيب‎هاي تند كوهستاني البرز و زاگرس – كه شهرهاي ما را در دامنه خود جاي داده‎اند – باعث شده است كه بروز سيل يكي از نگراني‎هاي عده – تقريباً در تمام فصول سال – باشد. سيل در ايران به دليل ويژگي‎هاي زمين‎شناسي و تخريب‎هاي زيست‎ محيطي بسيار آلوده بوده و گل و لاي زيادي به همراه دارد. به همين دليل نيز اغلب سيلاب‎ها در ايران، خسارات زيادي وارد مي‎كنند. سيل روزانه 200 ميليون تومان زبان به اقتصاد ملي وارد مي‎سازد.

   طبق يكي از گزارشهاي طرح ملي آمادگي و كنترل سوانح طبيعي كشور ايران در 25 سال گذشته با 967 سيل روبرو بوده كه از اين ميان 117 سيل بسيار مهم و با خسارات و تلفات فراوان همراه بوده است. طي اين سالها به طور متوسط با 39 سيل در سال، 916 ميليارد و 200 ميليون تومان به كشور خسارت وارد شده است كه متوسط خسارت سالانه 36 ميليارد و 600 ميليون تومان بوده است. طي 25 سال گذشته (از 1351 تا 1375) 5/42 ميليون نفر از جمعيت كشور تحت تأثير سيل بوده‎اند. طي اين مدت دو ميليون و 892 هزار و 400 نفر بي‎خانمان شده و سالانه به طور متوسط 500 واحد مسكوني ويران و يا آسيب ديه است. در گزارش ديگري از ستاد حوادث غير مترقبه كشور آمده است كه فقط در سال 1370 در كشور 61 سيل و 27 زلزله رخ داده است. خانه‎سازي در حريم رودخانه‎ها، آن هم با مصالح نامناسب علت اصلي خسارات سيل در بسياري از شهرهاي كشور بوده است. در شهرهاي بسياري از كشورها كه از لحاظ وجود رودخانه شرايط مشابهي با ما دارند، به دليل پر ارزش بودن زمين و يا به جهت استفاده از زيبايي رودخانه، خانه‎هايي زيادي بر ساحل رودخانه‎ها ساخته مي‎شوند اما تدابير كارشناسي ظريفي نيز جهت پيش‎بيني خطرات سيل به كار مي‎رود. اغلب در چنين شهرهايي هيچگاه مجوز زيرزمين به ساخت و سازها تعلق نمي‎گيرد. خانه‎ها به گونه‎اي ساخته مي‎شوند كه آب بتواند به راحتي از زيربنا عبور نمايد. دادن مجوز ساخت زيرزمين در ساختمان‎هايي كه در نزديكي مسير و يا سواحل رودخانه‎ها بنا مي‎شوند، توسعه بي‎رويه شهر كه به دليل تغيير سطح پوشش زمين، قابليت نفوذپذيري آن را از بين مي‎برد، تنگ كردن مجاري و مسيرهاي مهم شهرها بتون كردن آنها كه شتاب آب را بالا مي‎برد، پمپاژ كردن آب به ارتفاعات بالا كه به رانش زمين حساس هستند و. . . از جمله اشتباهات مديريتي هستند كه شهرداريها و مديران شهري نبايد مرتكب آنها شوند. در استان گیلان بدلیل وجود بارش فراوان و عدم برنامه‎ریزی مناسب توسط مسئولین شهری این مشکل بیشتر مشاهده می شود در واقع پس از وقوع هربارندگی اکثر شهر کوچک و بزرگ استان دچار مخاطراتی از جمله سیل و آبگرفتگی معابر شده و در این میان شهر رشت با هر بارندگی شدید بسیار آسیب پذیر بوده و در اکثر خیابانهای آن راهها مسدود بوده و مشکلات زیادی برای ساکنین این شهر بوجود می آورد. لذا این تحقیق در نظر دارد درجهت مقابله با مخاطرات طبیعی (سیل و آبگرفتگی) در شهر رشت ارائه راهکار نموده و بر این اساس این پایان نامه به پنج فصل زیر تقسیم می گردد:

تعداد صفحه :242

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       info@elmyar.net

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 
 

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید