پايان نامه جغرافيا گرايش ژئومورفولوژي:بارزسازي تغييرات مئآندري رودخانه کارون با استفاده از تصاوير چند زمانه Landsat و IRS

دانلود متن کامل پایان نامه درجه ارشد جغرافیا گرايش ژئومورفولوژي

با عنوان:بارزسازي تغييرات مئآندري رودخانه کارون با استفاده از تصاوير چند زمانه Landsat و  IRS

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

پايان­نامه­ کارشناسي ارشد رشته­ جغرافيا گرايش ژئومورفولوژي

 

بارزسازي تغييرات مئآندري رودخانه کارون با استفاده از تصاوير چند زمانه Landsat و IRS

 

استاد راهنما:

دکتر عبدالله سيف

 

استاد مشاور:

پروفسور ابراهيم مقيمي

 

اسفندماه 1389

 

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

چکيده

جلگه پهناور خوزستان ميزبان رودخانه هاي دائمي مهمي است که بزرگترين آنها رودخانه کارون مي باشد. حوضه آبريز کارون به عنوان يکي از بزرگترين زيرحوضه هاي ايران و جزئي از حوضه آبريز اصلي خليج فارس و درياي عمان به شمار مي آيد. رودخانه کارون با طولي حدود 890 کيلومتر از چهار شاخه اصلي، با نام هاي خرسان، آب ونک، آب کيار و بازفت تشکيل شده و از چشمه سارهاي دامنه كوه هاي ونك سرچشمه گرفته و با نام آب کوهرنگ به سوي جنوب شرق جريان يافته و در نزديکي شهر گتوند وارد جلگه خوزستان مي شود. در نزديکي شوشتر به دو شاخه گرگر و شطيط تقسيم مي گردد. اين دو شاخه در محل بند قير با رودخانه دز همراه شده و کارون بزرگ را مي سازند. اين رودخانه درنهايت به خليج فارس مي ريزد. تاکنون مطالعات بسياري با اهداف مختلف برروي اين رودخانه انجام شده است. مقطع مطالعه در اين پژوهش رودخانه کارون از محل ورود به جلگه خوزستان (در محل شهر گتوند) تا مصب رودخانه (محل الحاق به خليج فارس) مي باشد که با استمداد از روش برايس در معرفي مئآندرهاي رودخانه، براي اولين بار در ايران به شمارش مئآندرهاي کارون پرداختيم و تعداد 149 مئآندر رودخانه اي، مشخص و انواع مئآندرها با توجه به فاکتورهاي هندسي شعاع انحنا و طول وتر، به لحاظ فرمي به دو دسته مئآندرهاي ساده و مرکب طبقه بندي گرديد. سپس با تشکيل پايگاه داده اي مرکب از نقشه هاي توپوگرافي 1:50000، عکس هاي هوايي مربوط به سال 1955 ميلادي (1334شمسي)، تصوير ماهواره ايLandsat مربوط به سال 1973 و IRS مربوط به سال 2006 به پردازش تصاوير چند زمانه و عکس هاي هوايي در محيط نرم افزار ER Mapper و GIS پرداختيم. با توجه به اينکه مبناي کار، جهت شناسايي مئآندرها بر اساس نقشه هاي توپوگرافي 1:50000 تهيه شده از عکس هاي هوايي 1955 بوده است، بخشي از عکس هاي هوايي اين سال را نيز در فرايند تجزيه و تحليل تغييرات مئآندري وارد نموديم. اين امر دو مزيت به همراه داشت؛ هم به دقت کار در تشخيص تغييرات افزوده شد و هم بازه زماني مطالعه به 51 سال افزايش يافت. با مطالعات انجام شده اين نتايج زير حاصل شد:

  • در شناسايي و شمارش مئآندرهاي کارون مي توان از روش برايس استفاده نمود در اين رساله ضمن استفاده از روش برايس در مطالعه رودخانه کارون، 149 مئآندر در اين رودخانه شناسايي گرديد. با مقايسه­ي تصاوير و عکس ها و نقشه هاي توپوگرافي از مجموع 149 مئآندر شناسايي شده، 54 مورد تغيير مشاهده گرديد، از اين بين 21 مورد تغيير نوع مئآندري از ساده به مرکب و به عکس مشاهده گرديد.
  • بيشترين ميزان تغييرات در بازه زماني مورد مطالعه، مربوط به تبديل الگوي ساده به مرکب مي باشد.
  • تغيير مهم ديگر در ارتباط با بخش انتهايي مسير کارون يعني رودخانه بهمنشير مي شود، به ترتيبي که در مصب رودخانه، دو مئآندر به مجموع مئآندرهاي رودخانه افزوده شده است.
  • بيشترين تعداد مئآندرهاي مرکب در رودخانه شطيط و کارون بزرگ بويژه از ويس تا غزاويه کوچک (مئآندر 85) ديده شده است. بيشترين تغييرات رودخانه نيز در بازه زماني مورد مطالعه، منطبق بر همين مناطق مي باشند.
  • علاوه بر اثبات اهميت تصاوير ماهواره اي و دقت بالاي اين تصاوير در نماياندن تغييرات مئآندري در يک بازه زماني خاص، کاربرد مفيد نقشه هاي توپوگرافي 1:50000، در مطالعه­ي رودخانه هاي بزرگي چون کارون اثبات گرديد. اين ترکيب با وجود عکس هاي هوايي تهيه شده از منطقه کامل گرديد.

 

واژگان کليدي: کارون – مئآندر- تصاوير ماهواره اي چند زمانه- روش برايس- سنجش از دور

 


فهرست مطالب

عنوان                                                           صفحه

 

فصل اول: کليات پژوهش

1-1- تبيين مسأله پژوهشي و اهميت آن……………… 1

1-2- اهداف …………………………………… 2

1-3- فرضيات…………………………………… 2

1-4- پرسشها…………………………………… 2

1-5- پيشينه تحقيق…………………………….. 3

1-6- روش تحقيق و مراحل آن …………………….. 5

1-6-1- روش کتابخانه اي ……………………….. 5

1-6-2- روش ميداني ……………………………. 6

1-7- ابزار تجزيه و تحليل………………………. 6

1-8- پايگاه داده ها و اطلاعات ………………….. 6

1-9- کليات طبيعي……………………………… 6

1-9-1- توپوگرافي و فيزيوگرافي سيستم کارون………. 7

1-9-2- اقليم حوضه آبريز كارون………………….. 8

1-9-3- رودخانه هاي مهم جلگه خوزستان…………….. 8

1-9-4- شاخه هاي اصلي رودخانه کارون……………… 9

1-10- موقعيت سياره اي ………………………… 11

1-11- موقعيت سياسي و اداري …………………… 12

1-12- موقعيت رياضي حوضه ي مورد مطالعه………….. 13

1-13- موقعيت هيدرولوژي حوضه آبريز كارون………… 15

1-14- موقعيت زمين شناسي رودخانه كارون………….. 16

 


عنوان                                                           صفحه

 

فصل دوم: مئآندر، مورفولوژي و ويژگي­هاي هندسي آن

2-1- مقدمه………………………………….. 18

2-2- مورفولوژي رودخانه ها ……………………. 19

2-2-1- رودخانه هاي مستقيم…………………….. 19

2-2-2- رودخانه آناستوموسينگ ………………….. 20

2-2-3- رودخانه هاي بريده بريده………………… 20

2-2-4- رودخانه هاي مئآندري …………………… 21

2-3- تشريح رودخانه هاي مئآندري………………… 21

2-3-1- مکانيزم مئآندري شدن رودخانه ها………….. 22

2-3-2- انواع مئآندرها ………………………… 25

2-4- فرآيندهاي رودخانه اي ……………………. 27

2-4-1- فرسايش رودخانه اي …………………….. 27

2-4-2- حمل مواد رسوبي ………………………… 27

2-4-3- فرآيند رسوب گذاري……………………… 28

2-5- فرايندهاي خاص موجود در رودخانه هاي مئآندري … 28

2-6- فرم هاي ايجاد شده توسط مئآندر ها در دشت سيلابي      28

2-6-1- درياچه هاي شاخ گاوي……………………. 28

2-6-2- خاکريزهاي طبيعي ……………………….. 29

2-6-3- پيچ هاي مرکب…………………………… 30

2-6-4- سدهاي جرياني متروك…………………….. 32

2-7- خصوصيات هندسي پيچان رودها ……………….. 32

2-7-1- خط القعر………………………………. 32

2-7-2- خط مركزي يا محور رودخانه……………….. 32

2-7-3- فاصله قوسي ……………………………. 32

2-7-4- طول موج يا طول پيچان رود ………………. 32

2-7-5- شعاع متوسط انحنا ……………………… 33

2-7-6- دامنه نوسانات………………………….. 33

عنوان                                                           صفحه

 

2-7-7- كمره پيچان رود ………………………… 33

2-7-8- گذره پيچان رود ………………………… 33

2-7-9- نهشته هاي موضعي يا نهشته هاي كناره محدب….. 33

2-7-10- ضريب خميدگي ………………………….. 35

2-7-11- زاويه مركزي ………………………….. 35

2-7-12- ميانگين عرض رودخانه…………………… 35

2-7-13- عمق متوسط مجرا………………………… 36

2-8- طبقه بندي رودخانه هاي مئآندري…………….. 36

2-9- تعيين نوع مئآندرهاي رودخانه………………. 37

2-10- رودخانه کارون…………………………… 38

2-11- الگو هاي فرمي رودخانه كارون……………… 42

2-12- عوامل مؤثر بر مورفولوژي رودخانه کارون…….. 43

2-12-1- زمين شناسي عمومي حوضه آبريز کارون و منشأ مواد رسوبي دشت  ……………………………………………. 43

2-12-2- مواد رسوبي و تشکيل سيلابدشت…………….. 45

2-12-3- شکل فيزيکي……………………………. 45

2-12-4- عامل هيدروليکي………………………… 45

2-12-5- درجه پايداري………………………….. 46

2-12-6- تجاوزات انسان به حريم رودخانه کارون…….. 46

2-12-7- شرايط اقليمي………………………….. 46

2-12-8- آزادي در تغيير………………………… 46

2-12-9- ساختار کرانه کارون……………………. 46

2-13- عوامل مؤثر بر فرسايش ساحل کارون………….. 48

2-13-1- ويژگي هاي مکانيکي و فيزيکي…………….. 48

2-13-2- عوامل بيولوژيکي و دخالت انسان …………. 48

2-13-3- عوامل شيميايي…………………………. 49

2-13-4- عوامل هيدروليکي……………………….. 49

2-14- شناسايي بازه هاي فرسايش پذير رودخانه کارون… 49

عنوان                                                           صفحه

 

2-15- اثرات شيب روي شکل رودخانه ……………… 50

2-16- طبقه بندي پيچ هاي رودخانه کارون …………. 50

2-17- ريخت شناسي عمومي بازه هاي عمده رودخانه کارون      51

2-17-1- بازه شطيط تا بند قير …………………. 51

2-17-2- بازه بند قير تا جنگيه ………………… 52

2-17-3- بازه جنگيه تا دارخوين ………………… 52

2-17-4- بازه دارخوين تا بهمنشير ………………. 53

2-19- کارون و نئوتکتونيک……………………… 53

2-20- سدهاي احداث شده بر روي رودخانه کارون ……. 54

2-20-1- سد شهيد عباس پور (کارون 1)…………….. 54

2-20-2- سد مسجد سليمان (گدارلندر)……………… 54

2-20-3- سد کارون …………………………….. 54

2-20-4- سد کارون …………………………….. 55

2-20-5- سد تنظيمي گتوند عليا …………………. 55

2-21- تأثير احداث مخازن بر پايداري رودخانه …….. 57

2-22- جمع بندي……………………………….. 60

 

فصل سوم: تعيين نوع مئآندرهاي رودخانه کارون با استفاده از تعريف برايس

3-1- مقدمه…………………………………… 61

3-2- روش بررسي پلان پيچان رودها………………… 62

3-3- شناسايي مئآندرهاي کارون با استفاده ازتعريف برايس       63

3-4- جمع بندي………………………………… 78

 

فصل چهارم: بارزسازي تغييرات مئآندري رودخانه کارون با مقايسه تصاوير Mss (1973) و IRS (2006)

4-1- مقدمه…………………………………… 79

4-2- سنجش از دور……………………………… 80

4-3- جمع آوري داده ها و تشكيل پايگاه داده ها……. 80

عنوان                                                           صفحه

 

4-3-1- مشخصات و برنامه ماهواره لندست…………… 80

4-3-2- ماهواره IRS هندوستان…………………….. 82

4-3-3- قابليت هاي دوربين LISS-III ………………… 82

4-4- موقعيت و پايگاه اطلاعات ماهواره اي منطقه مطالعاتي       83

4-4-1- نقشه هاي توپوگرافي 1:50000 …………….. 83

4-4-2- عکس هاي هوايي مربوط به سال 1955 ………… 83

4-4-3- تصاوير ماهواره اي …………………….. 83

4-5- آناليز داده هاي ماهواره اي……………….. 84

4-5-1- عمليات ورود اطلاعات به محيط نرم افزار ER mapper         84

4-5-2- موزاييک تصاوير…………………………. 84

4-5-3- افزايش کنتراست بر روي تصاوير موزاييک شده…. 84

4-5-4- عمليات برش تصاوير …………………….. 84

4-5-5- انجام عمليات ژئولينک…………………… 84

4-5-6- وارد کردن تصاوير ذخيره شده به محيط فتوشاپ… 85

4-6- عمليات تفکيک نوع مئآندرها با استفاده از GIS .. 85

4-7- بارزسازي تغييرات مئآندري رودخانه کارون با مقايسه تصاوير Mss (1973) و IRS (2006) ………………………….. 87

4-7-1- تغيير مئآندرهاي کارون از گتوند تا شوشتر….. 87

4-7-2- تغيير مئآندرهاي شاخه شطيط ……………… 89

4-7-3- تغيير مئآندرهاي رودخانه گرگر …………… 98

4-7-4- تغيير مئآندرهاي کارون بزرگ……………… 102

4-7-5- تغيير مئآندرهاي رودخانه بهمنشير ……….. 119

4-8- شناسايي نوع مئآندرهاي کارون و بارزسازي ميزان تغييرات آنها از طريق مقايسه نقشه هاي توپوگرافي و تصاوير ماهواره اي 122

4-8-1- نوع مئآندرهاي کارون از گتوند تا شوشتر در نقشه هاي توپوگرافي و تصاوير ماهواره اي……………………………. 123

4-8-2- نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير( شطيط)       125

4-8-3- نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير(گرگر)        127

4-8-4- نوع مئآندرهاي کارون بزرگ (بخش اول)……… 130

عنوان                                                           صفحه

 

4-8-5- نوع مئآندرهاي کارون بزرگ (بخش دوم)……… 131

4-8-6- نوع مئآندرهاي کارون: رودخانه بهمنشير……. 134

4-9- مقايسه تغييرات برخي از مئآندرهاي کارون در يک بازه زماني 50 ساله با استفاده از عکس هاي

هوايي ………………………………………. 136

4-10- ترسيم نقشه نهايي از مئآندرهاي تغيير يافته کارون       139

4-11- جمع بندي ……………………………… 141

 

فصل پنجم: نتيجه­گيري و پيشنهادات

5-1- مقدمه…………………………………… 143

5-2- فرضيات………………………………….. 144

5-3- پاسخ به پرسش ها…………………………. 144

5-4- پيشنهادات………………………………. 147

 

منابع و مآخذ………………………………… 149

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

عنوان                                                           صفحه

 

شکل 1-1- موقعيت سياره اي حوضه مورد مطالعه………. 11

شکل 1-2- موقعيت رياضي محدوده مورد مطالعه ………. 13

شکل 1-3- موقعيت سياسي و اداري منطقه مورد مطالعه…. 14

شکل 1-4- موقعيت هيدرولوژي محدوده ي مطالعاتي…….. 16

شکل 1-5- نقشه زمين شناسي منطقه مورد مطالعه …….. 17

شکل 2-1- رودخانه مستقيم……………………….. 19

شکل 2-2- رودخانه آناستوموسينگ…………………. 20

شکل 2-3- رودخانه بريده بريده………………….. 20

شکل 2-4- رودخانه مئآندري……………………… 21

شکل 2-5- مراحل جداشدن يک مئآندرو تشکيل درياچه شاخ گاوي      29

شکل 2-6- تصوير دو مئآندر که از پيچيدگي کمربند مئآندري تاثير پذيرفته است…………………………………………. 31

شکل 2-7: محل نهشته شدن رسوبات پوينت بار………… 34

شکل 2-8: کمره پيچان رود، گذره پيچان رود ، کناره محدب و مقعر مئآندر……………………………………………. 35

شکل 2-9: انواع مختلف رودخانه هاي پيچان رود……… 37

شکل 2-10: موقعيت مخازن احداث شده در حوضه آبريز کارون    57

شكل 2-11: مقايسه ميانگين دبي ماهانه در شرايط طبيعي با شرايط تنظيمي ايستگاه ملاثاني ………………………………. 58

شکل 3-1: طرز برازش دواير مماس بر قوس هاي محور رودخانه      62

شکل 3-2: ترسيم محور نيمساز عرض رودخانه براي نشان دادن نقطه عطف پيچ ……………………………………………. 63

شکل 3-3: انواع پيچ هاي مئآندري ……………….. 64

شکل 3-4: تعيين عرض رودخانه، خط چين ميزان عرض رودخانه را نشان مي دهد……………………………………………. 65

شکل 3-5 : تعيين طول وتر و شعاع انحناء هر مئآندر…. 66

شکل 3-6 : تعيين زاويه مرکزي ………………….. 66

شکل 3-7: تعداد مئآندرهاي کارون از گتوند تا شوشتر… 72

شکل 3-8: تعداد مئآندرهاي کارون از شوشتر تا قره سلطان    72

شکل 3-9: تعداد مئآندرهاي کارون از قره سلطان تا بند قير      73

عنوان                                                           صفحه

 

شکل 3-10: تعداد مئآندرهاي کارون از بند قير تا اهواز     74

شکل 3-11: تعداد مئآندرهاي کارون از اهواز تا اروندرود    75

شکل 3-12: تعداد مئآندرهاي کارون از اروندرود تا خليج فارس (بهمنشير) ……………………………………………. 76

شکل 3-13: تعداد مئآندرهاي کارون ( شاخه شطيط) …… 78

شكل 4-1: برش توپوگرافي از مسير رودخانه کارون……. 86

شكل 4-2: تفکيک نوع مئآندرهاي کارون…………….. 87

شکل 4-3: مئآندرهاي يک تا شش رودخانه کارون………. 88

شکل 4-4: مئآندرهاي 3، 4 و 5 رودخانه کارون……… 88

شکل 4-5: مئآندرهاي 5 تا 11 رودخانه کارون……….. 89

شکل 4-6: مسير شرياني رودخانه شطيط……………… 90

شکل 4-7: مئآندرهاي 1 تا 5 رودخانه شطيط…………. 90

شکل 4-8: مئآندرهاي 1 تا 3 رودخانه شطيط…………. 91

شکل 4-9: مئآندر شماره 4 رودخانه شطيط…………… 91

شکل 4-10: مئآندر شماره 5 رودخانه شطيط………….. 92

شکل 4-11: مئآندرهاي شماره 6 تا 8 رودخانه شطيط…… 92

شکل 4-12: مئآندر شماره 6 رودخانه شطيط………….. 93

شکل 4-13: مئآندر شماره 7 رودخانه شطيط………….. 93

شکل 4-14: مئآندر شماره 8 رودخانه شطيط………….. 94

شکل 4-15: مئآندرهاي شماره9 تا 14 رودخانه شطيط…… 94

شکل 4-16: مئآندر شماره 9 و 10 رودخانه شطيط……… 94

شکل 4-17: مئآندر شماره 13 رودخانه شطيط………… 95

شکل 4-18: مئآندر شماره 14 رودخانه شطيط…………. 95

شکل 4-19: مئآندرهاي شماره 15 تا 20 رودخانه شطيط…. 95

شکل 4-20: مئآندرهاي شماره 15 و 16 رودخانه شطيط….. 96

شکل 4-21- مئآندرهاي شماره 17 و 18 رودخانه شطيط….. 96

شکل 4-22: مئآندرهاي شماره 19 و 20 رودخانه شطيط….. 97

شکل 4-23: مئآندرهاي شماره 12 تا 19، رودخانه گرگر… 99

عنوان                                                           صفحه

 

شکل 4-24: مئآندرهاي شماره20 تا 29، رودخانه گرگر…. 99

شکل 4-25: مئآندرهاي شماره 30 تا 40، رودخانه گرگر… 99

شکل 4-26: مئآندرهاي شماره 40 تا 46، رودخانه گرگر.. 100

شکل 4-27: مئآندرهاي شماره 47 تا 55، رودخانه گرگر.. 100

شکل 4-28: مئآندرهاي شماره 56 تا 68، رودخانه گرگر.. 101

شکل 4-29: مئآندرهاي شماره 69 و 70 رودخانه کارون بزرگ    102

شکل 4-30: مئآندرهاي شماره 70 تا 75 رودخانه کارون بزرگ       103

شکل 4-31: مئآندرهاي شماره 73 و 74 رودخانه کارون بزرگ       103

شکل 4-32: مئآندر شماره 75 رودخانه کارون بزرگ…… 104

شکل 4-33: مئآندرهاي شماره 76 تا 80 رودخانه کارون بزرگ      104

شکل 4-34: مئآندر شماره 76 رودخانه کارون بزرگ…… 105

شکل 4-35: مئآندر شماره 77 رودخانه کارون بزرگ…… 105

شکل 4-36: مئآندر شماره80 رودخانه کارون بزرگ……. 106

شکل 4-37 : مئآندر شماره 78 و 79 در شهر اهواز…… 106

شکل 4-38: مئآندرهاي شماره81 تا 86 رودخانه کارون بزرگ       107

شکل 4-39: مئآندر شماره85 رودخانه کارون بزرگ……. 107

شکل 4-40 : مئآندرهاي شماره 86 تا 91 رودخانه کارون بزرگ      108

شکل 4-41: مئآندرهاي شماره86 تا 88 رودخانه کارون بزرگ       108

شکل 4-42: مئآندر شماره89 رودخانه کارون بزرگ……. 109

شکل 4-43: مئآندرهاي شماره91 تا 96 رودخانه کارون بزرگ    110

شکل 4-44: مئآندرهاي شماره91 تا 93 رودخانه کارون بزرگ    111

شکل 4-45: مئآندر شماره 95 رودخانه کارون بزرگ…… 111

شکل 4-46: مئآندرهاي شماره 96 تا 101 رودخانه کارون بزرگ      112

شکل 4-47: مئآندرهاي شماره 97 تا 99 رودخانه کارون بزرگ       113

شکل 4-48: مئآندر شماره 100 رودخانه کارون بزرگ….. 114

شکل 4-49: مئآندرهاي شماره 102 تا 108 رودخانه کارون بزرگ         114

شکل 4-50: مئآندر شماره 102 رودخانه کارون بزرگ….. 115

عنوان                                                           صفحه

 

شکل 4-51: مئآندر شماره 103رودخانه کارون بزرگ…… 115

شکل 4-52: مئآندر شماره 104 تا 105 رودخانه کارون بزرگ    116

شکل 4-53: مئآندر شماره 107 رودخانه کارون بزرگ….. 117

شکل 4-54: مئآندرهاي شماره 108 تا 112 رودخانه کارون بزرگ     118

شکل 4-55: مئآندرهاي شماره 111 تا 112 رودخانه کارون بزرگ     118

شکل 4-56: مئآندرهاي شماره 112 تا 117 رودخانه کارون بزرگ     119

شکل 4-57: مئآندرهاي شماره 116 تا 120 رودخانه کارون بزرگ     119

شکل 4-58: مئآندرهاي شماره 121 تا 129 رودخانه بهمنشير    120

شکل 4-59: مئآندرهاي شماره 121 و 122رودخانه بهمنشير 120

شکل 4-60- رودخانه بهمنشير ……………………. 121

شکل 4-61: مئآندر شماره 123 …………………… 121

شکل 4-62: مئآندرهاي شماره 126 تا 129 و دو مئآندر جديد در تصوير IRS……………………………………………. 122

شکل 4-63: نخلستان هاي حاشيه بهمنشير……………. 122

شكل 4-64: نوع مئآندرهاي کارون از گتوند تا شوشتر در نقشه توپوگرافي و مقايسه آن با تصاوير………………………….. 125

شكل 4-65: نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير( شطيط) در نقشه و مقايسه آن با تصاوير………………………….. 127

شكل 4-66: نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير (گرگر) در نقشه هاي توپوگرافي و مقايسه آن

با تصاوير……………………………………. 129

شكل 4-67: نوع مئآندرهاي کارون بزرگ از بند قير تا اهواز در نقشه هاي توپوگرافي و مقايسه آن با

تصاوير………………………………………. 131

شکل 4-68: نوع مئآندرهاي کارون بزرگ از اهواز تا اروندرود در نقشه­هاي توپوگرافي و مقايسه آن با

تصاوير………………………………………. 133

شکل 4-69: نوع مئآندرهاي کارون ، شاخه بهمنشير در نقشه هاي توپوگرافي و مقايسه آن با تصاوير…………………………… 35

شکل 4-70: مئآندرهاي شماره 8 تا 12 در عکس هاي هوايي قديم وجديد    ……………………………………………. 136

شکل 4-71 : مئآندرهاي شماره 16 تا 20 در عکس هاي هوايي قديم وجديد  ……………………………………………. 136

شکل 4-72 : نشان دهنده جابجايي محل اتصال رودخانه دز به شطيط       137

شکل 4-73 : مئآندرهاي شماره 73 تا 75 در عکس هاي هوايي قديم و جديد ……………………………………………. 138

شکل 4-74 : مئآندر شماره 73 در عکس هاي هوايي قديم و تصوير ماهواره اي جديد………………………………………… 138

عنوان                                                           صفحه

 

شکل 4-75 : موقعيت مئآندرهاي کارون که در مقايسه بين نقشه هاي توپوگرافي با تصاوير ماهواره اي

داراي تغيير بوده اند…………………………. 140

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                             صفحه

جدول 2-1: كمي كردن ميزان توسعه پيچان رودي………. 35

جدول 2-2: مشخصات سدهاي حوضه آبريز کارون به تفکيک فازهاي اجرايي- مطالعاتي…………………………………….. 56

جدول 2-3: اثر ساخت سدها بر روي دبي ايستگاه اهواز در جدول زير نشان داده شده است…………………………………. 59

جدول شماره 3-1: تعداد و مشخصات مئآندرهاي رودخانه کارون      67

جدول 3-2: تعداد و مشخصات مئآندرهاي رودخانه کارون (شاخه شطيط)     ……………………………………………. 71

جدول 4-1: ماهواره هاي لندست که بين سالهاي 1972 و 1984 ميلادي به فضا پرتاب شدند…………………………………… 81

جدول 4-2: حساسيت طيفي سنجنده هاي لندست 4 و 5 …… 82

جدول4-3: مشخصات تصاوير ماهواره اي مورد استفاده….. 83

جدول 4-4: نوع مئآندرهاي کارون از گتوند تا شوشتر.. 124

جدول4-5: نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير (شطيط)     126

جدول 4-6: نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير(گرگر)     128

جدول 4-7: نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير(گرگر)          128

جدول4-8: نوع مئآندرهاي کارون از شوشتر تا بند قير(گرگر)      129

جدول4-9: نوع مئآندرهاي کارون بزرگ……………… 130

جدول4-10: نوع مئآندرهاي کارون بزرگ…………….. 132

جدول4-11: نوع مئآندرهاي کارون بزرگ…………….. 133

جدول 4-12: نوع مئآندرهاي رودخانه بهمنشير………. 135

جدول 4-13 : شکل رودخانه و متوسط شيب در بخش هاي مختلف رودخانه کارون……………………………………………. 141

 

 

 

 

 

 


 

 

 

فصل اول       

کليات پژوهش

 

 

 

 

1-1- تبيين مسأله پژوهشي و اهميت آن

جلگه خوزستان جلگه اي کم ارتفاع با شيب ملايم است که رودخانه هاي مهمي چون کارون ، کرخه، دز، زهره و جراحي در آن جريان دارد. اين رودخانه ها از تحرک و پويايي بالايي برخوردارند و در گذر زمان بارها لندفرم ها و مسير آنها در جهت طولي و عرضي تغيير کرده است. رودخانه کارون طويلترين و پرآبترين رودخانه ي ايران به شمار مي آيد و يکي از رودخانه هاي مئآندري جلگه ي خوزستان محسوب مي شود.

الگوهاي مجاري رودخانه اي در شيوه هاي قديمي به انواع مستقيم، مئآندري و گيسوي تقسيم مي شوند، انواع الگوهاي مجراي اصلي را مي توان در ابتدا به دو الگوي تک مجرايي و چند مجرايي تقسيم نمود ، طبقه بند ي از انواع الگوي مجرا که در ميان رسوب شناسان مورد قبول است طبقه بندي مجاري به انواع مستقيم و مئآندري (تک مجرايي با سينوسيته ي متفاوت) و مجاري گيسوي و به هم بافته شده (چند مجرايي با سينوسيته ي متفاوت) است.

در يک طبقه بندي رودخانه ها به سه گروه مئآندري، شاخه اي يا شرياني و مستقيم تقسيم مي شوند. رودخانه ي کارون نيز بر اساس خصوصيات مورفولوژيکي پس از ورود به جلگه خوزستان در مقاطع مختلف طولي خصوصيات شرياني، مئآندري و مستقيم بروز مي دهد. رودخانه ي کارون با ورود به جلگه ي خوزستان در بازه هاي مختلف، تحت تأثير متغيرهاي مهمي چون دبي، شيب، بار رسوب، عمق، عرض و سرعت قرار گرفته و درجهت طولي و عرضي از گذشته تا به حال تغييرات زيادي را باعث گرديده است. در اين ميان پيچان رودها به دو نوع تقسيم مي شوند: الف) پيچان رودهاي آبرفتي يا منظم ، ب) پيچان رودهاي دره اي. کارون از نوع مئآندرهاي آبرفتي است و پيچ وخم هاي آن تابع دره ي اصلي نيست.

يک مئآندر نيز خود به سه بخش تقسيم مي شود که شامل اين موارد است : 1) بخش محدب : در اين بخش سرعت کاهش يافته و رسوبگذاري افزايش مي يابد. 2 ) بخش مقعر: در اين قسمت سرعت افزايش و تخريب گسترش مي يابد. 3) بخش مياني: اين بخش حد فاصل بين قسمت محدب و مقعر است. با انجام اين بررسي ها مي توان ضمن شناخت دقيق و صحيح تغييرات، رفتار و اصول حاکم بر رودخانه کارون ،نوع تغييرات مئآندري را مشخص نموده و در نهايت جهت بهره برداري از پتانسيل هاي رودخانه و اعمال مديريت صحيح بر محيط آن اقدام نمود. در اين رساله برآنيم تا فرم وتغييرات مئآندري رودخانه کارون، در محدوده گتوند (ورودي کارون به جلگه­ي خوزستان) تا مصب را با آناليز تصاوير ماهواره اي چند زمانه Landsat) وIRS) به تحليل گذاريم.

 

1-2- اهداف

  • شناسايي نوع مئآندرهاي کارون با استفاده از روش برايس، چگونگي و ميزان تغييرات آنها.
  • اهميت و به کارگيري تصاوير چند زمانه در رديابي تغييرات مئآندري رودخانه­ي کارون.
  • تلفيق تکنيک سنجش از دور و GIS در راستاي تعيين تغييرات مئآندري رودخانه.

 

  • فرضيات
  • تصاوير ماهواره اي چند زمانه و تکنيک سنجش از دور در بارزسازي تغييرات مئآندري رودخانه کارون و تعيين تغييرات نوع مئآندرهاي آن از قابليت بالايي برخوردار مي باشد.
  • اغلب تغيير فرم مئآندرهاي کارون طي بازه ي زماني مورد مطالعه، مربوط به تغيير نوع مئآندرها مي شود تا تغيير در الگوي رودخانه.

 

  • پرسشها

1- آيا تکنيک سنجش از دور و تصاوير ماهواره اي چندزمانه قادر به بارزسازي تغييرات لند فرم هاي رودخانه اي از جمله مئآندرها هستند؟

  • کداميک از مراکز سکونتگاهي ممکن است از جابجايي مئآندرهاي کارون متضرر گردند؟
  • رودخانه کارون در ادامه روند تکامل خود در بازه زماني مورد مطالعه در حال تغيير به کدام نوع از مئآندرها مي باشد؟

 

  • پيشينه تحقيق

– تورنه (1991)، در مقاله اي تحت عنوان فرسايش ساحلي و مهاجرت مئآندر در رودخانه هاي مي سي سي پي و رد در ايالات متحده آمريکا بيان مي کند که با مراجعه به مهاجرت پيچ هاي رودخانه هاي مي سي سي پي و رد در امريکا، اهميت خصايص ساحل درعقب نشيني ساحل، ژئومتري مجرا و تغيير شکل مئآندر مشخص مي شود، ايشان بيان مي کنند: شواهد تاريخي نشان مي دهد که چگونه ماهيت مواد بر روي ساحل بيروني هم از نظر سرعت و هم از نظر پراکندگي فرسايش ساحل در يک خميدگي تأثير مي گذارد ، سرعت و جهت مهاجرت پيچ روي هم رفته تغييرات زيادي بر الگوي تحول کانال اعمال مي کند.

– گريکو و همکارانش (2007)، بخش مياني رودخانه ساکرامنتو که يک کانال رودخانه مئآندري فعال است را مورد مطالعه قرار داده اند، رسوبات اين رودخانه در منطقه اي جديد و مجزا از زمين آبرفتي يک پيشامدگي با شيبي کم ايجاد کرده است، اين زمين شکل گرفته اخيرأ دستخوش توالي اوليه به وسيله گونه هاي جنگلي همچون بيد و درختاني ديگر شده و زيست بومي مهم را براي نگهداري گونه هايي خاص در کاليفرنيا فراهم کرده است ، نويسنده در مقاله خود به مطالعه« توسعه و تدوين متدهاي جديد براي رديابي الگوهاي تاريخي رشد سطح زمين (شکل گيري پيشامدگي) در دشت سيلابي در سيستم رودخانه اي مئآندري» و «تجزيه و تحليل شکل گيري زمين و پراکندگي خاص رسوبات گراول ، جوامع گياهي حاشيه رودخانه اي ، ساختار جنگلي در ارتباط با شيب منطقه شکل گرفته» پرداخته است و به اين نتيجه مي رسد که : 71% از پوشش گياهي حاشيه رودخانه اي مئآندري در طول 101 سال در منطقه شکل گرفته است، و بيشترين نسبت تاج پوششي پوشيده شده در اين زمين ها مربوط به درخت بيد (18%) و کاتان وود (43-31 %) به ترتيب با سن 9-1 و 44-10 مي باشد.

– اولرو (2010)، 346 کيلومتر از رودخانه ابروي مياني بين لانگرو نو و زاييدا را که يک کانال رودخانه مئآندري آزاد است و در يک دشت سيلابي وسيع در جريان است را مورد مطالعه قرار داد و بيان مي کند که اين رودخانه شاهد تغييرات مهمي در مورفولوژي کانال، رسوبات گراول، پوشش گياهي حاشيه رودخانه اي و کاربري هاي سيلابدشت در بيش از 80 سال اخير بوده است. رشد سينوزيته، مهاجرت و جداشدگي هاي مئآندري (تغيير شکل رودخانه) تا قبل از 1981 به صورت مکرر انجام مي شده است. بعد از آن حفاظت از خاکريز و ديواره هاي ساحلي موجبات تثبيت کانال را فراهم کرده است.

– تامي نيکول به همراه ادوارد هيکين (2010)، ژئومتري پلن فرم و رفتار مهاجرتي رودخانه هاي مئآندري محصور (دره اي) را در 23 موقعيت در آلبرتا و بريتيش کلمبيا مورد آزمايش قرار دادند، و به اين نتيجه رسيدند که تنوعات ارتباطات در ميان ژئومتري پلن فرم به طور کلي تناقضي با آنهايي که براي رودخانه هاي مئآندري آزاد بيان شده است ندارد، تفاوتهاي عمده به دليل منحصر به فرد بودن الگوي رودخانه مئآندري محصور(دره اي) است اين استثناء ها در نسبت طول موج L به پهناي کانال W و انحناي خميدگي (rm/w) است : در مئآندرهاي محصور ، اين نسبت ها (L/w≈17; rm/w=4.1) بيشتر از رودخانه هاي مئآندري آزاد است (L/w=8-14;rm/w=2-3). در کل جابجايي رودخانه هاي مئآندري محصور کات افها (تغيير شکل ناشي از جابجايي مسير رودخانه) را ايجاد نمي کند و کمربندهاي مئآندري به صورت موجي همسان به سمت پايين دست حرکت مي کنند و سرعت جابجايي بسيار متفاوت است از 01/ تا m/y 8/5 .

– رنگزن (1381)، با استفاده از تصاوير ماهواره اي علت مهاجرت رودخانه هاي دشت خوزستان را مطالعه کرد وبه اين نتيجه رسيد: داده هاي ماهواره اي مي توانند کمک مؤثري دربيان مهاجرت رودخانه ها داشته باشند و تحليل داده ها در زمان هاي مختلف روند عملکرد رودخانه ها را نشان مي دهد.

– رنگزن (1381)، با استفاده از تصاوير چند زمانه ي (Landsat) به بررسي تغييرات منطقه ي پايين دست سد کرخه قبل و بعد از ساخت سد مي پردازد و بيان مي کند که استفاده از داده هاي ماهواره اي امري اجتناب ناپذير براي بررسي تغييرات ناشي از ساخت و ساز به دست بشر مي باشد.

– جواهري، کاشفي پور و قميشي (1385)، با استفاده از حل عددي معادلات موج هارمونيک – پريوديک تغيير مورفولوژي رودخانه ي مئآندري کارون را در بازه اي به طول 150 کيلومتر مورد بررسي قرار داده و به منظور استخراج ضرايب معادلات در مدل موج از اطلاعات ماهواره اي و عکس هوايي يک دوره 48 ساله (1955 – 2003) و در پريودهاي زماني متفاوت استفاده کرده اند.

– پورآصف (1385)، به بررسي سيستم هاي مختلف طبقه بندي رودخانه بر اساس خصوصيات مورفولوژيکي آنها مي پردازد و خصوصيات مورفولوژيکي رودخانه هاي کارون و دز را با استفاده از سيستم طبقه بندي روسگن (1994)[1] تشريح مي نمايد براين اساس اين دو رودخانه داراي بازه هاي شرياني ، مئآندري و مستقيم بيان شده اند.

– ارشد و همکاران (1386)، به بررسي روند تغييرات مورفولوژيکي رودخانه ها با استفاده از سنجش از دور پرداخته اند، ايشان بيان مي کنند که جابجايي و تغييرات ايجاد شده در قوس هاي رودخانه (بويژه در بازه شطيط) در برخي موارد نگران کننده مي باشد.

– بهرامي (1387)، با استفاده از تصاوير ماهواره اي روند تغييرات مسير رودخانه کارون را در بازه هاي شوشتر تا اهواز را مورد مطالعه قرار داده و بيان مي کند که رودخانه کارون داراي تغييرات گوناگوني هم از نظر طولي و هم عرضي مي باشد ، و اين نوع تغييرات در همه سايتهاي رديابي شده به يک اندازه نمي باشد و الگوي تغييرات مئآندري بيشتر بوده و اين تغييرات بيشتر در شاخه شطيط مشاهده مي شود.

– سيفي (1387)، با پردازش تصاوير ماهواره اي به رديابي دلتاهاي متوالي کارون مي پردازد وي در رساله خود به بارزسازي آرايش فضايي دلتاهاي ديرينه کارون و رودخانه هاي مجاور در طي دوره کواترنر پاياني و هولوسن در جلگه خوزستان پرداخته است و با استفاده از فن سنجش از دور و اسناد معتبر تاريخي هفت دلتاي عهد گذشته کارون را شناسايي کرده ، وي عامل اصلي تغييرات مسير رودخانه کارون را به دليل تأثيرات تکتونيکي و بالا آمدگي گسل اهواز مي داند.

– خبازي (1387)، به رديابي آثار تغيير مسير رودخانه هاي جلگه خوزستان در کواترنر مي پردازد . وي براي رودخانه هاي کارون و کرخه هر کدام 4 مسير عمده قديمي به همراه تعداد زيادي مسيرهاي فرعي شناسايي کرده است.

 

  • روش تحقيق و مراحل آن: جهت دستيابي به اهداف تحقيق، انجام مراحل زير در فرايند اين پژوهش الزامي است:

1-6-1- روش کتابخانه اي : اين روش شامل فعاليت هاي زير مي باشد:

  • گردآوري اطلاعات توصيفي و مکاني و اطلاعات ژئومورفولوژيکي منطقه
  • تعيين محدوده ي مطالعاتي بر روي نقشه هاي توپوگرافي 1:50000
  • تهيه و جمع آوري تصاوير ماهواره اي Landsat و IRSو عکس هاي هوايي پوشش دهنده ي منطقه ي مطالعاتي از سازمان فضايي
  • به کارگيري نرم افزارهاي سنجش از دور و GIS و ساير تکنيک هاي ترسيمي براي تهيه ي لايه هاي ژئومورفيک و نقشه هاي موضوعي منطقه ي مطالعاتي.

1-6-2- روش ميداني: مطالعه ميداني در بخش هايي از رودخانه کارون بويژه از اهواز تا اروند رود و تمامي حاشيه رودخانه ي بهمنشير و در مصب رودخانه ، محل اتصال به خليج فارس براي اطمينان ازيافته هاي بدست آمده از تصاوير و عکس هاي هوايي انجام گرفت.

 

1-7- ابزار تجزيه و تحليل

  • نرم افزار Arc GIS
  • نرم افزار ERmapper
  • استفاده از سيستم موقعيت ياب نقطه اي ( GPS)
  • استفاده از نقشه هاي توپوگرافي 1:50000 و 1:250000
  • استفاده از نقشه هاي زمين شناسي 1:100000
  • استفاده از نرم افزار فتوشاپ

 

1-8- پايگاه داده ها و اطلاعات

  • نقشه هاي توپوگرافي (سال 1334) 1:50000 تهيه شده توسط سازمان جغرافيايي کشور
  • نقشه هاي توپوگرافي(سال 1335) 1:250000 تهيه شده توسط سازمان جغرافيايي کشور
  • نقشه هاي زمين شناسي 1:100000 تهيه شده توسط شرکت نفت
  • تصاوير ماهواره اي لندست (MSS) سال 1973، تهيه شده از سازمان فضايي ايران
  • تصاوير ماهواره اي (IRS) سال 2006، تهيه شده از سازمان فضايي ايران
  • عکس هاي هوايي مربوط به سال 1955 تهيه شده از سازمان جغرافيايي ارتش

 

[1] -Rosgen

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحه : 188

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       info@elmyar.net

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 
 

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

2 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.