دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد كاركردهاي اجتماعي دين از ديدگاه علامه طباطبايي و دوركيم

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع ارشد علوم اجتماعی 

گرایش : علوم اجتماعی

عنوان : كاركردهاي اجتماعي دين از ديدگاه علامه طباطبايي و دوركيم 

دانشگاه باقر العلوم علیه السلام

دانشکده: علوم اجتماعی

 

    پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته : علوم اجتماعی

 

عنوان :

كاركردهاي اجتماعي دين از ديدگاه علامه طباطبايي و دوركيم 

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

چكيده

اين پژوهش به دنبال آن است تا به بررسي تطبيقي كاركردهاي اجتماعي دين از ديدگاه دوركيم و علامه طباطبايي بپردازد تا بدين وسيله وجوه اشتراك و افتراق ديدگاههاي آنان رادر اين زمينه نشان دهد.

دوركيم و علامه طباطبايي با وجود اينكه داراي مباني نظري متفاوتي هستند، اما هر دو برضرورت هميشگي دين و قوانين ديني در جامعه اذعان دارند.به اعتقاد دوركيم دين بر حسب نوع جوامع خصوصيات متفاوت پيداميكند. ايشان برای دين دو بعد عقيدتي و مناسكي مطرح  می کند اما عنصر اصلي دین را بعد مناسكي آن می داند. آنچه كه در تبيين كاركردي دورکیم از دین اهميت دارد كاركردهاي اجتماعي مناسك ديني است که عبارتند از :انضباط بخشي، وحدت بخشي، خوشبختي بخشي ، حيات بخشي و تقويت قوا . بر این اساس دورکیم کارکردهای دین را در بعد اجتماعی آن خلاصه می کند.

اما علامه طباطبايي بر اين باور است كه دين در سه بعد عقيدتي ،اخلاقي و عملي  داراي كاركردهاي فردي و اجتماعي، دنيوي و اخروي است . از جمله كار كردهاي اجتماعي دين از نظر ايشان مي توان  به اصلاح جامعه، تنظيم زندگي اجتماعي، شكوفايي فرهنگ و تمدن و…اشاره كرد. به اعتقاد علامه (ره) تنها راهي كه اجتماع انساني را از تشتت و تفرقه نجات مي‌دهد، دين است ؛ چرا كه دين براي رفع و حل اختلاف جوامع بشري و ايجاد وحدت و همبستگي اجتماعي آمده است.

بنابر اين مي­توان گفت كه علامه و دوركيم با وجود پيش فرض هاي متفاوت در بحث دين،بر نقش محوري دین در جامعه تأكيد دارند و كاركردهاي اجتماعي مشابهي را براي دين مطرح كرده­اند. اما تبيين علامه(ره)از كاركردهاي دين ناظر به همه ابعاد وجود انسان است كه برخلاف دوركيم اولاًبا تقليل گرايي همراه نيست. ثانياً كاركردهاي دين را در راستاي سعادت و كمال انسان مي­داند و ثالثاً كاركردهاي اجتماعي دين را نه تنها در ساختار جامعه بلكه در محتواي جامعه هم مطرح مي­كند.
فهرست مطالب

 

مقدمه. 1

فصل اول: کليات و مفاهیم.. 3

1- بيان مساله. 4

2- سؤالات اصلي و فرعي پژوهش… 5

الف)  سؤال اصلی.. 5

ب) سؤلات فرعي پژوهش… 5

3- علت انتخاب موضوع و اهميت و فايده آن. 5

4- پيشينه پژوهش… 6

5- اهداف پژوهش… 8

6- تعريف مفاهيم. 8

1-6- تعريف دين: 8

1-1-6-معناي لغوي دين.. 8

2-1-6-دين در قرآن. 9

3-1-6-دين در روايات… 10

4-1-6-تعاريف اصطلاحي دين و عوامل اصلي بروز اختلاف در آن. 11

1- حوزه هاي دين پژوهي و مسأله تعريف دين.. 11

2- دين و مترادف هاي آن. 12

1-2- دين وايدئولوژي.. 12

2-2- دین و ایمان. 13

3-2- دین و شریعت… 14

4-2- دين و مذهب… 14

5-2- دین و ماوراءالطبیعه. 15

3- دین و مبادی تعریف… 15

4- رهیافت­های نظری در تعریف دین.. 16

1-4- تعاريف  اصطلاحي دين از نظر دانشمندان اسلامي.. 16

2-4- تعاريف  اصطلاحي دين از نظردانشمندان غربي.. 18

2-6-تعريف جامعه. 21

3-6-تعريف كاركرد و انواع آن. 22

1-3-6- مفهوم كاركرد: 23

2-3-6- كاركردهاي مناسب و نامناسب… 24

3-3-6- كاركردهاي آشكار و پنهان. 25

4-3-6-کارکرد اجتماعی.. 26

4-6- انسان شناسي.. 26

5-6-  هستي شناسي.. 27

6-6- روش شناسي.. 27

7- پيش فرض ها 28

8- روش پژوهش… 28

9- روش گرد آوري اطلاعات… 29

10- سازماندهي پژوهش… 29

فصل دوم: ديدگاه­هاي اساسي درباره كاركردهاي دين.. 31

مقدمه. 32

ديدگاه­هاي اساسي در باره كاركردهاي دين.. 33

1- كاركردهاي دين برحسب نوع نگرش( مثبت يا منفي بودن) 33

1-1- كاركردهاي منفي دين.. 34

نقد نظريه ماركس و ماركسيست ها 35

2-1- كاركردهاي مثبت دين.. 36

1-2-1- هميشگي بودن كاركردهاي مثبت دين.. 36

2-2-1- مقطعي بودن كاركردهاي مثبت دين.. 37

نقد نظریه اگوست کنت: 38

2- كاركردهاي دين برحسب قلمرو آن. 40

1-2- نظريات حداقلي دين و نقد آنها 40

1-1-2-نظريه سكولاريسم. 40

2-1-2- نظريه روانشناسان. 44

3-1-2- نظريه جامعه شناسان. 46

4-1-2- نظريه روشنفكران مذهبي.. 49

نقد نظريات حداقلي.. 52

2-2- نظريه حداكثري دين و نقد آن. 53

نقد نظريه حداكثري.. 54

3-2- نظریه اعتدالي دين.. 55

فصل سوم: دين و كاركردهاي اجتماعي آن از ديدگاه دوركيم.. 59

بخش اول: كلياتي درباره دوركيم. 60

1- زندگي و آثار دوركيم. 60

2- زمينه فكري و انديشه­هاي اصلي دوركيم. 64

3- رويكرد روش شناسي دوركيم در دين پژوهي.. 69

4- هستي شناسي دوركيم. 71

5- انسان شناسي دوركيم. 72

بخش دوم: كاركردهاي اجتماعي دين از نظر دوركيم.. 74

1- دين و ابعاد آن. 74

1-1- دوركيم و بعد مناسكي دين.. 77

2- دين و خصوصيات آن در جوامع مختلف از نظر دوركيم. 83

1-2- دين و خصوصيات آن در جوامع ابتدايي.. 87

2-2- دين و خصوصيات آن در جوامع صنعتي امروزي.. 90

3- دوركيم و تبيين كاركردي دين.. 95

4- دين به مثابه نهاد اجتماعي و كاركردهاي آن از نظر دوركيم. 99

5- نقد نظريه دين دوركيم. 104

1-5- انتقادات روش شناسانه. 104

2-5- انتقادات مردم نگارانه و تجربي.. 105

3-5- انتقادات نظري.. 106

فصل چهارم: دين و كاركردهاي اجتماعي آن از ديدگاه علامه طباطبايي.. 109

بخش اول: كلياتي درباره علامه طباطبايي.. 110

1- زندگي و آثار علامه طباطبايي.. 110

آثار علامه طباطبائی.. 112

2- انديشه­هاي اصلي علامه طباطبايي و نوآوريهاي او در ابعاد مختلف… 113

3- رويكرد روش شناسي علامه طباطبايي در دين پژوهي.. 114

4- هستي شناسي علامه طباطبايي.. 115

5- انسان شناسي.. 116

بخش دوم: دين و كاركردهاي فردي و اجتماعي آن از ديدگاه علامه طباطبايي.. 118

1- دين و ابعاد آن. 118

2- دين و نظريه فطرت علامه. 122

3- دين و ماهيت اجتماعي آن. 124

4- كاركردهای دين از ديدگاه علامه طباطبايي.. 125

1-4- پيش فرضهاي علامه طباطبايي در بحث كاركرد دين.. 126

1-1-4- حقانيت دين و خدا 126

2-1-4- قرآن و سنت… 126

3-1-4- سازگاري عقل و دين.. 126

4-1-4- شريعت سخنگو. 127

5-1-5- دو ساحتي بودن دين.. 127

2-4- کارکردهای فردي و اجتماعي دين از ديدگاه علامه. 128

1-2-4-كاركردهاي فردي دين.. 128

1-1-2-4- كاركردهاي نگرشي دين.. 128

1- كاركردهاي نگرش ايماني در قرآن. 130

2- كاركردهاي معرفت زايي دين.. 131

1-2- خداشناسی.. 132

2-2- پيامبرشناسي.. 132

1-2-2- تبيين خصوصيات پيامبران. 133

2-2-2- معرفي انگيزه بعثت پيامبران. 133

3-2- معاد شناسي.. 135

2-1-2-4- کارکردهای دين در عرصه اخلاق.. 136

1- شناخت فضائل و رذائل اخلاقی.. 138

2- تربيت اخلاقي.. 140

3- پشتیبانی از اصول اخلاقی و ضمانت اجرای آن. 141

3-1-2-4- تامين سعادت دنيوي و اخروي انسان. 143

4-1-2-4- تأمين بهداشت جسمي و روحي انسان. 145

2-2-4- كاركردهاي اجتماعي دين.. 146

1-2-2-4- اصلاح جامعه. 146

2-2-2-4-ايجاد وحدت و همبستگي اجتماعي.. 147

3-2-2-4- تنظيم زندگي اجتماعي انسان. 148

4-2-2-4- شكوفايي تمدن و فرهنگ… 149

5-2-2-4- حفظ منافع افراد ورفع اختلافات اجتماعي.. 150

6-2-2-4- کارکردهای اجتماعي دین در عرصه احكام عملي(فقه) 151

1-كلياتي در باب احكام عملي.. 151

1-1- معناي لغوي و اصطلاحي احكام. 151

2-1-موضوع و گستره احكام. 151

3-1- ابواب فقه از نظر علامه طباطبايي.. 153

1-3-1- عبادات : 153

2- 3-1- معاملات : 153

3-3-1- سياسات (احكام ): 154

2- كاركردهاي اجتماعي احكام ديني بر حسب ابواب فقهي. 154

1-2- فقه عبادي و كاركردهاي اجتماعي آن. 154

1-1-2- كاركرد اجتماعي نماز. 155

2-1- 2- كاركرد اجتماعي حج.. 156

3-1-2- نماز، روزه و حج وسيله رفع اختلافات طبقاتي  158

4-1-2- كاركرد اجتماعي خمس و زكات.. 158

2-2- فقه معامله اي و كاركردهاي اجتماعي آن. 159

1-2-2- قوام و ثبات اجتماعي.. 159

2-2- 2- تأمين عدالت اجتماعي.. 161

3-2-2- معاملات اقتصادي  باطل و كاركردهاي منفي آن  162

1-3-2-2- معاملات ربوي.. 163

2-3-2-2- كم فروشي.. 164

3-2- فقه سياسي و كاركردهاي اجتماعي آن. 165

1-3- 2- حكومت ضامن اجراي احكام فقهي و حكومتي   166

2-3- 2- حكومت حافظ حقوق و منافع اجتماعي انسان  171

فصل پنجم: بررسي تطبيقي ديدگاه­ها 172

بخش اول: وجوه اشتراك ديدگاه علامه طباطبايي و دوركيم. 173

1- اشتراك در واقعيت دين.. 173

2-  اشتراك در كاركردهاي مثبت دين.. 176

3- اشتراك دردائمي بودن دين.. 176

4- اشتراك درپيوند دين و جامعه. 177

بخش دوم: وجوه افتراق ديدگاه دوركيم وعلامه طباطبايي.. 179

1- پيش فرض­هاي متفاوت در تعريف دين.. 179

2- تفاوت در مباني نظري.. 185

1-2- تفاوت در روش شناسي.. 185

2-2- تفاوت در هستي شناسي.. 185

3-2- تفاوت درانسان شناسي.. 186

3- منشأ دين.. 187

4- نوع رابطه دين و جامعه. 192

5- رابطه دين و اخلاق.. 193

6- علت دوام دين.. 195

7- حركت اديان. 197

8- كاركردهاي دين برحسب برحسب قلمرو آن. 198

9- كاركردهاي اجتماعي دين بر حسب ابعاد دين.. 199

نتيجه گيري.. 206

فهرست منابع.. 210

الف) کتابها 211

ب) پايان نامه­ها و مقالات… 217

 

مقدمه

در عصر جدید با رشد علوم به ويژه علوم تجربي تبيين كاركردي رواج یافته است .  این  تبیین به بررسی پدیده ها بر اساس پیامد و آثار شان در زندگی فردی و اجتماعی انسان می پردازد  و  در عرصه های  مختلف از جمله دین توجه بسیاری از دانشمندان از جمله جامعه شناسان ومردم شناسان و متکلمان را به سوی خود معطوف داشته است . سؤالی که در تبیین کارکردی دین مطرح می شود این است که دين چه نقش و كاركردي در زندگي انسان دارد ؟

از بین جامعه شناسان دورکیم را به عنوان بنیانگذاری کارکردگرایی در عصر جدید می دانند که در تبیین دین بر جنبه اجتماعی آن تاکید دارد . ایشان توجهی به صدق و کذب ادیان و حقانیت دین و گزاره های دینی ندارد  و صرف نظر از حقانیت دین و با روش علمی  به مطالعه دین و آثارو کارکردهای آن می پردازند .

متفکرین و اندیشمندان اسلامی نیز از گذشته های دور به پیامدها وکارکردهای  دین توجه داشته اند .آنها در ضمن مباحث مختلف دینی به این موضوع  نظر داشته  ،  اما به طور مستقل به این موضوع نپرداخته اند . بنابراین نیاز بشر به دین و اینکه دین پاسخگوی چه نیازی از نیازهای انسان است همواره مورد توجه اندیشمندان اسلامی بوده وتوجه به این مساله در بین آنها سابقه ای طولانی دارد . اما آنچه که دین پژوهان اسلامی در مطالعات دینی خود به آن عنایت دارند توجه به حقانیت دین و صدق و کذب آن است ، علامه طباطبایی نیز از این جمله است . ایشان ضمن تبیین و تفسیر دین حقانیت آن را مد نظر داشته و به دفاع عقلانی از آن می پردازند .

دوركيم و علامه طباطبايي با وجود پيش فرض هاي متفاوتي كه از دين دارند در آثار خود به نقش و کارکردهای اجتماعی آن پرداخته اند  وحضور دين در زندگي اجتماعي را يك ضرورت مي دانند.هدف از انجام این پژوهش  بيان كاركردهاي اجتماعي دين از ديدگاه اين دو متفكر و يافتن وجوه اشتراك و افتراق ديدگاههاي آنها می باشد که به تفصیل به آن خواهیم پرداخت.

 

 

فصل اول:

کليات و مفاهیم

1- بيان مساله

انسان موجودي اجتماعي است كه بدون حضور در جامعه و تعامل با دیگران  از عهده پاسخگويي به نيازهاي متنوع زندگي خويش بر نمي آيد . این معاشرت و تعامل در زندگي اجتماعي بايد مبتني بر قانون باشد و گرنه به اختلال در نظام اجتماعي منجر خواهد شد.زيرا سود جويي و حب ذات كه از صفات غريزي انسان است، او را به سوي تضييع حقوق ديگران سوق مي­دهد . بنابراين براي كنترل صفات غريزي انسان وجود قانون امري ضروري به نظر مي­رسد. از بین همه قوانین این قوانین دینی هستند که بيش از هر قانون ديگر مي­توانند در اين زمينه مؤثر باشند و درثبات نظام اجتماعي نقش ايفا نمايند.

بنابراين قوانين ، اصول و ارزش­هاي ثابتي كه دين آنها را براي انسان فراهم مي­كند، براي رفع نيازهاي اجتماعي وي بیش از هر چیز دیگر اهمیت دارند . دین در يك تقسيم بندي كلي به دو دسته الهي و بشري تقسيم مي­شود. دين بشري ديني است كه بشر با فكر خود براي خويش تدوين كرده است. اما دين الهي از سوي خداوند براي هدايت بشر فرستاده شده است.

دين چه منشأ الهي داشته باشد چه بشري، از نگاه انديشمنداني كه از منظرهاي متفاوتي به مطالعه آن پرداخته اند، داراي كاركردهاي مختلفي از جمله كاركردهاي اجتماعي در زندگي انسان است. كاركرد در اصطلاح جامعه شناسي غالباًبه معني كار، نقش و وظيفه استعمال مي­شود. علاقه جامعه شناسان از جمله دوركيم به مطالعه دين عمدتاً ناشي از تأثيراتي است كه دين در حيات اجتماعي انسان دارد. دوركيم دين را به عنوان يك پديده اجتماعي در نظر مي گيرد و علت موجده آن را انسان و زندگي اجتماعي مي داند.

علامه طباطبايي بر خلاف دوركيم براي دين منشأ الهي قائل است. از نظر ايشان نيز دين و قوانين ديني به دنبال پاسخگويي به نيازهاي ضروري انسان مي باشند . دوركيم و علامه طباطبايي كه هر كدام از انديشمندان بر جسته  زمان خود هستند، بر نقش مؤثر دين  درحيات اجتماعي بشر تأكيد دارند.

در اين پژوهش بر آنيم تا به بررسي تطبيقي دين از ديدگاه دوركيم و علامه طباطبايي بپردازيم  وكاركردهاي اجتماعي دين را از نگاه آنان مقايسه كرده و وجوه اشتراك و افتراق آنها را بيان نماييم.

تعداد صفحه : 241

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       info@elmyar.net

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 
 

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید