پایان نامه توانمندسازی سکونتگاه‌های غیر رسمی پیرامون کلانشهرها

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع ارشد  رشته شهرسازی 

گرایش :برنامه‌ریزی منطقه‌ای«M.SC»

عنوان :  توانمندسازی سکونتگاه‌های غیر رسمی پیرامون کلانشهرها

گروه هنر و معماری

پايان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

رشته شهرسازی گرایش برنامه‌ریزی منطقه‌ای«M.SC»

 عنوان:

توانمندسازی سکونتگاه‌های غیر رسمی پیرامون کلانشهرها
(مطالعه موردی منطقه 19 شهر تهران)

 استاد راهنما:

آقای دکتر حسین کلانتری خلیل آباد

 استاد مشاور:

آقای دکتر محمد میره‌ای

 نیمسال اول 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائیدچون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند موجود است

چکیده

اسكان غيررسمي، از پيامدهاي نامطلوب شهرنشيني در جهان معاصر است كه به ويژه در نتيجه صنعتي شدن شتابان و نابرابری‌هاى منطقه‌اي شكل گرفته و شهرها و خصوصاً كلا نشهرهاى كشور را با مسائل عديده‌اي مواجه ساخته است. طبق آمار ارائه شده در برنامه اسكان بشري سازمان ملل (2003) از هر سه نفر در جهان يك نفر در خلال 30 سال آينده، زندگي خود را در مناطق حاشيه شهرها و سكونت گاه‌هاي غيرقانوني طي مي‌كند. این تحقیق به بررسی علل شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی در منطقه 19 شهر تهران می‌پردازد.آمارهای پایه‌ای داده‌ها مربوط به سال 1390 و پیمایش میدانی می‌باشد و جهت مطالعه و بررسی بهتر بین خانوارهای نمونه اجراء گردید. اعتبار آزمون با کمک فرمول آلفای کرونباخ 62/0: α بدست آمد. روش تحقيق توصيفى- تحليلى است. جامعه آماری تحقیق کل خانوارهای موجود در محلات هدف بوده است که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای 107 نفر انتخاب و پرسشنامه‌ها بین آنها توزیع گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که یکی از راهکارهای مهم و اصلی جهت ساماندهی و حل بسیاری از مشکلات خانوارهای اسکان یافته، توانمندسازی ساکنان و احیای بافت کالبدی و ارتقاء فعالیت‌های اقتصادی، اشتغال‌زایی، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش درآمد است. راهکار دیگری که می‌بایست مورد توجه مسئولین قرار گیرد بهسازی مساکن قابل تخریب است که به علت عدم امکان تملک توسط ساکنین در آنها نیاز به بررسی و اتخاذ روشی جهت بهبود اسکان در سکونتگاه‌های دارای مساکن درحال تخریب است.

  واژگان کلیدی: شهرنشینی؛ اسکان غیر رسمی؛ توانمند سازی،منطقه 19 شهر تهران.

پیشگفتار

در ايران، از ابتداي سده اخير، در پي رشد روابط و مناسبات سرمايه‌داري، موجبات تشديد فاصله شهر و روستا و درنتيجه مهاجرت بخشي از روستائيان به شهرها، تشکيل و گسترش فضاهاي اسکان غيررسمي فراهم آمد. در بين شهرهاي ايران، تهران جايگاه ويژه‌اي دارد؛ شکل‌گيري اسکان غيررسمي در بافت داخلي و بلافصل شهر تهران داراي سابقه‌اي طولاني است. اما اسکان غيررسمي به عنوان پديده‌ي گسترده و فراگير کلان‌شهري در حواشي و پيرامون شهر تهران مربوط به تحولات سياسي و اجتماعي– اقتصادي کشور در دهه‌هاي 1340 و بعد از آن است؛ در مقطع پيروزي انقلاب اسلامي نيز به دليل عدم ثبات سياسي و امنيتي کشور، برخي افراد به تصرف بعضي از زمين‌هاي واقع در محدوده داخلي و حواشي شهرها که فاقد مالکيت مشخص بوده يا مالکين آنها از کشور گريخته و غايب بوده‌اند و يا بر مشروعيت مالکيت آنها خدشه وارد بوده پرداختند و به ايجاد يک شبه مساکن آلونکي در آنها اقدام نمودند که در پي آن بر گستره اسکان اجتماعات غيررسمي کشور و از جمله شهر تهران افزوده شده است. علاوه بر روند مذکور در سه دهه اخير نيز به جهت افزايش بهاي خدمات و هزينه زندگي در کلان شهر تهران بخشي از جمعيت اقشار پائين ساکن در آن نیز به سمت حواشي و حومه‌هاي آن روي آوردند که بر گستره اسکان غيررسمي در سکونتگاه‌هاي اقماري کلان‌شهر تهران افزوده است. اين امر موجب مرحله‌اي جديد در شکل‌گيري اسکان غيررسمي در منطقه کلان‌شهري تهران شده است.

بنابراين اگرچه امروزه شهر تهران در داخل محدوده قانوني خود با پديده اسکان غيررسمي گسترده­اي مواجه نیست اما از فضاهاي اسکان غيررسمي پيرامون خود تاثير مي­پذيرد. از اين رو هر چند پرداختن به موضوع فوق فراتر از حوزه مديريتي شهرداری تهران به حساب مي­آيد، ولي با توجه به شرايط موجود و اهميت موضوع، لازم است که شهرداري تهران با همکاري وزارت مسکن و شهرسازي و ساير دستگاه­هاي مرتبط، در اين زمينه اقدام عاجل نمايد. لازمه هرگونه تصميم و اقدام به ساماندهي در خصوص اجتماعات مذکور، مستلزم مطالعه و شناخت دقيق و يکپارچه اين اجتماعات است که به راهبردها، سياست­ها، الگوهاي هنجاري و ساز و کارهاي اجرائي مشخصي براي مديريت شهري منتهي گردد. از آنجائي که تاکنون هيچ گونه مطالعه فراگير و يکپارچه‌اي که ضمن جمع­بندي مطالعات پراکنده موجود و سوابق اجرائي ساماندهي اين اجتماعات بتواند به هماهنگي راهبردي در اين زمينه منتهی گردد، انجام نگرفته است، اهميت موضوع روشنتر مي‌شود. بنابراين قبل از هر چيز بايد طرح دقيق مطالعات ساماندهي اجتماعات مذکور تدوين و برنامه ساماندهي چنين سکونتگاه‌هائي با توجه به نتايج مطالعات کليه ابعاد آن (زيست محيطي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، کالبدي، مسکن، مديريتي و …) طراحي گردد.

با نگاهی به چگونگی فرآیند شکل‌گیری و سازماندهی منطقه 19 شهرداری تهران و نیز موقعیت جغرافیایی و تاریخچه تحولات کالبدی آن، به نظر می‌رسد مشکل اصلی اسکان غیررسمی در این منطقه، نیازمندی به افزایش جذب خدمات، امکانات، تأسیسات و تجهیزات شهری می‌باشد، لذا مطالعه نظام توزیع مکانی اسکان غیررسمی در این منطقه ضروری به نظر می‌رسد و با توجه به موقعیت جغرافیایی منطقه(موقعیت مطلق ونسبی آن) یعنی قرارگیری در بستری طبیعی و کشاورزی در جنوب شهر تهران و قرارگیری در میان چهار بزرگراه مهم که حدود اربعه این منطقه را تشکیل می‌دهند امکان گسترش پدیده اسکان غیررسمی در حریم وسیع منطقه 19 وجود دارد و به دلیل اینکه این منطقه، بصورت سکونتگاه‌های خودرو بوده و در دوره زمانی 1366 تا به امروز بصورت یک منطقه شهرداری جذب شهر تهران بزرگ گردیده، با معضلات و مشکلات توسعه شهری رو‌به‌رو بوده است، بنابراین مطالعه عوامل مؤثر بر ساماندهی آن نیز ضروری به نظر می‌رسد.

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه.. 3

1-1- تعریف مسأله.. 3

1-2- پیشینه تحقیق.. 4

1-3- اهمیت تحقیق.. 6

1-4- اهداف تحقیق.. 7

1-4-1- اهداف کلان.. ….7

1-4-2- اهداف تبعی.. .7

سوالات تحقیق

1-5- فرضیه‌ تحقیق.. 7

1-6- روش انجام تحقیق.. 7

1-6-1- جامعه آماری.. 8

1-6-2- نمونه آماری.. 8

1-6-3- ابزار جمع آوری اطلاعات.. 8

1-6-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 8

1-7- محدودیت‌های تحقیق.. 8

1-8- تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی)   8

1-8-1- اسکان غیر رسمی.. 8

1-8-2- ساماندهي.. 8

1-8-3- توانمندسازي.. 9

1-8-4- مشارکت.. 9

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق

مقدمه.. 11

2-1- نظریه­های پیدایش سكونتگاه‌هاي غيررسمي   11

2-1-1- دیدگاه لیبرال.. 12

2-1-2- دیدگاه بنیادگرایی.. 12

2-1-3- جامعه گرایی.. 13

2-1-4- دیدگاه بوم شناسی.. 13

2-2- گرايش­های شهرنشيني و سكونتگاه‌هاي غيررسمي   13

2-2-1- گرايشهای جهاني.. 13

2-2-2- گرايش­های شهرنشيني و سكونتگاه‌هاي غيررسمي در ايران   18

2-3- ويژگي‌هاي اسکان‌هاي غيررسمي.. 20

2-4- علل پيدايش سكونتگاه‌هاي غيررسمي.. 21

2-4-1- عوامل ساختاري جامعه:.. 21

2-4-2- علل سازماني:.. 22

2-4-3- فقدان سيستم‎هاي حمايتي و مشاركتي:.. 22

2-4-4- فعاليت‎هاي باندهاي (مافيايي) نامشروع زمين.. 22

2-5- رويکردها و رهيافت‌هاي مداخله در اسکان­هاي غيررسمي   22

2-5-1- رويکردهاي مداخله در اسکان‌هاي غيررسمي در قالب ديدگاه‌هاي مختلف   23

2-5-2- بررسي تاريخي رويکردهاي مداخله در اسکان‌هاي غيررسمي   30

2-5-2-1- مقطع اول (دهه 1960).. 30

2-5-2-2- مقطع دوم (دهه 1970).. 31

2-5-2-3- مقطع سوم (دهه 1980).. 33

2-6- فرآيند توانمندسازي.. 35

2-7- ساختار و ابعاد توانمندسازي.. 36

2-8- اهمیت مشارکت در برنامه‌ریزی شهری در راستای توانمندسازي سكونتگاه‌هاي غيررسمي.. 39

2-8-1- مشارکت توسعه‌ای.. 40

2-8-2- الگوی مشارکت ساکنین سکونتگاه‌های غیر رسمی.. 40

2-9- نتيجه­گيري و ارائه رويکرد نظري تحقيق.. 42

فصل سوم: روش­شناسی تحقیق

مقدمه.. 44

3-1- روش تحقیق.. 44

3-2- نوع تحقیق.. 44

3-3- جامعه آماری و نمونه آماری.. 44

3-4- تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری.. 45

3-5- شیوه و موقعیت انتخاب نمونه جهت پیمایش خانوار   46

3-6- روش اجرا و جمع آوري اطلاعات.. 46

3-7- روايي پرسشنامه تحقيق.. 46

3-8- روش آزمون و تحليل هاي آماري.. 46

3-9ـ جمع­بندی .. 50

فصل چهارم: شناخت محدوده مورد مطالعه

مقدمه.. 52

4-1- موقعیت محدوده در شهر.. 52

4-2- مطالعات سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات کالبدی   55

4-2-1- سابقه تحولات و گسترش کالبدی منطقه 19.. 55

4-2-2- سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات کالبدی محدوده   56

4-3- سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات اجتماعی   59

4-4- سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات اقتصادی   60

4-5- مطالعات محیطی و محیط زیستی.. 62

4-5-1- اقلیم.. 62

4-5-2-توپوگرافی.. 65

4-5-3-زمین لرزه.. 65

4-5-4- بررسی وضعیت فضاهای سبز و آلودگی سیمای محیط.. 67

4-6- بررسی تحولات جمعیتی منطقه 19.. 71

4-6-1- بررسی تحولات جمعیتی محدوده مطالعاتی.. 71

4-6-2- بررسی تحولات جمعیتی حوزه فراگیر(منطقه19) سالهای 90-1375   72

4-6-3- مطالعه تحولات بعد خانوار در محدوده مطالعاتی.. 73

4-6-5- مبدأ مهاجرت ساکنین.. 74

4-6-6- بررسی مدت اقامت مهاجرین در محل قبلی سکونت.. 75

4-6-7- مدت زمان سکونت (سابقه سکونت) ساکنین.. 76

4-6-8- توزیع مکانی اجتماعات غیررسمی  در محدوده قانونی منطقه 19   76

4-7 جمع­بندی .. 77

فصل پنجم: تجزیه و تحلیل اطلاعات

مقدمه.. 80

5-1- يافته‌هاي توصيفي تحقيق.. 80

5-1-1- مشخصات عمومي پاسخگويان.. 80

5-1-1-1- جنس.. 80

5-1-1-2- سن.. 81

5-1-1-3- تحصيلات.. 81

5-1-1-4- مدت اقامت در محل.. 82

5-1-2- سؤالات توصيفي مرتبط با فرضيه تحقيق.. 83

5-1-2-1- تمايل به ترک محل.. 83

5-1-2-2- مشارکت اجتماعی و ظرفيت سنجي.. 84

5-1-2-3- شبکه اجتماعی.. 85

5-1-2-4- تعامل اجتماعی.. 86

5-1-2-5- پیوندهای همسایگی.. 87

5-1-2-6- اعتماد اجتماعی.. 88

5-1-3- جمع­بندي و نتيجه­گيري از يافته­هاي توصيفي.. 89

5-2- يافته هاي استنباطي تحقيق.. 90

5-2-1- آزمون فرضيه اول.. 90

5-2-2- آزمون فرضیه دوم.. 92

5-2-2-1- شبکه اجتماعی.. 92

5-2-2-2- تعامل اجتماعی.. 93

5-2-2-3- مشارکت اجتماعی.. 93

5-2-2-4- میزان اعتماد اجتماعي.. 94

5-2-3- آزمون فرضيه سوم.. 94

5-3- جمع­بندي.. 95

فصل ششم: نتیجه­گیری و ارائه پیشنهادات

مقدمه.. 97

6-1- نتايج تحقيق:.. 97

6-1-1- نتايج تئوريك.. 97

6-1-2- نتايج تجربي.. 98

6-1-3- ارزيابي مسائل و مشکلات.. 99

6-1-3-1- مسائل و مشکلات از ديد اهالي ساکن در محل.. 99

6-1-3-2- مسائل و مشکلات و امکانات از ديد کارشناسان.. 100

6-2- ارائه راهبردها و سياست‌هاي پيشنهادي.. 103

6-2-1- راهبردها و سياست هاي مرتبط با مسكن.. 104

6-2-2- راهبردها و سياست هاي مرتبط با مبحث اجتماعي ـ اقتصادي   104

6-2-3- راهبرد و سياستهاي مرتبط با مبحث كاربري زمين.. 104

6-2-4- راهبرد و سياست هاي مرتبط با مبحث حمل و نقل.. 104

6-2-5- راهبرد و سياست هاي مرتبط با مبحث محيط زيست.. 105

6-2-6- راهبردها و سياست‌هاي مرتبط با مبحث مديريت و مشاركت   105

4-3ـ جمع­بندی .. 106

             پیوست.. 107

  پیوست (شناسنامه سکونتگاه‌های غیر رسمی)

منابع وماخذ.. 108

 فهرست شکل­ها و تصویرها

تصویر شماره 4-1- مناطق شهرداری شهر تهران.. 66

تصویر شماره 4-2-نقشه محدوده منطقه 19.. 66

تصویر شماره 4-3- سیر تحول شکل­گیری بافت.. 66

فهرست جداول

جدول شماره 2-1: ترتيب زماني اقدامات انجام يافته در خصوص توسعه سکونتگاه‌هاي شهري و اهداف و راهبردهاي آن.. 17

جدول شماره 4-1: دامنه مقادیر شاخص طبقه بندی دو مارتن.. 64

جدول شماره 4-2:  نتیجه بررسی خطرپذیری.. 66

جدول شماره 4-3: جمع‌بندی وضعیت محیطی محدوده.. 70

جدول شماره 4-4: تحولات تعداد خانوار در دوره 65-85 در محدوده مطالعاتی   71

جدول شماره 4-5 : تحول شمار جمعيت منطقه 19 تهران.. 72

جدول شماره 4-6 : اندازه رشد سالانه جمعيت منطقه 19 و شهر تهران 85-1359   72

جدول شماره 4-7: تحولات بعد خانوار طی 86-1365.. 73

جدول شماره 4-8: جمعیت محدوده به تفکیک گروههای سنی پنج ساله و جنس (1385)   73

جدول شماره 4-9 : بررسی شهرهای مبدأ مهاجرین در محدوده مطالعاتی   75

جدول شماره4- 10: بررسی میزان اقامت مهاجرین در سکونتگاه قبلی   75

جدول شماره 4-11: بررسی وضعیت قدمت سکونت در محدوده مطالعاتی   76

جدول شماره 5-1 : توزيع جنسي پاسخگويان.. 80

جدول شماره 5-2: توزيع سني پاسخگويان.. 81

جدول شماره 5-3: توزيع پاسخگويان از نظر ميزان تحصيلات.. 82

جدول شماره 5-4: مدت زمان اقامت پاسخگويان.. 83

جدول شماره 5-5 : دلايل عدم تمايل به ترک محل از سوي پاسخگويان   84

جدول شماره 5-6 : ميزان تمايل به مشارکت با دولت و شهرداري براي بهبود وضع محدوده.. 84

جدول شماره 5-7: ميزان اهميت مسائل و مشکلات محدوده از ديد پاسخگويان   85

جدول شماره 5-8 : ميزان موانع موجود در مسير فعاليتهاي جمعي   85

جدول شماره 5-9: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص شبکه اجتماعی   85

جدول شماره 5-10: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص تعامل اجتماعی   86

جدول شماره 5-11: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص پیوندهای همسایگی   87

جدول شماره 5-12: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص اعتماد اجتماعی   88

جدول شماره 5-13: محل اقامت قبلي خانوار.. 90

جدول شماره 5-14: علت مهاجرت از شهر.. 91

جدول شماره 5-15: علت مهاجرت از مناطق اطراف.. 91

جدول شماره 5-16: علت مهاجرت از مناطق اطراف.. 93

جدول شماره 5-17: علت مهاجرت از مناطق اطراف.. 94

جدول شماره 5-18: نتایج آزمون فریدمن برای رتبه بندی روشهای حل مشكلات سكونتگاههاي غيررسمي از نظر مديران شهري و كارشناسان ساکنین(، نگارنده،1390).. 95

جدول شماره 6-1: مشکلات مطرح شده از سوي پاسخگويان بر اساس اولويت اول و دوم.. 99

جدول شماره 6-2: مسائل و مشکلات و امکانات به دست آمده  در حوزههاي مختلف در محدوده مورد مطالعه.. 100

فهرست نمودار

نمودار شماره 2-1 : چارچوب نظري ساماندهي سكونتگاههاي غيررسمي(صرافي، 1381:4)… 11

نمودار شماره 2-2: نماي کلي طرح هاي خانه سازي دولتي، اراضي و خدمات، ارتقاء کيفيت سکونتگاه وطرح توسعه افزايشي به لحاظ نوع کارکرد (مأخذ: زماني، 1379:111)… 36

نمودار شماره 2-3: هزينه‌هاي دولتي و ميزان سود در هريک از رويکردهاي برخورد با سكونتگاه‌هاي غيررسمي از دهه 1990- 1950.. 38

نمودار شماره 2-4 : ساختار فرايند توانمند سازي.. 39

نمودار شماره 2-5: ابعاد توانمندسازي.. 40

نمودار شماره 2-6: تأثیر تفویض اختیارات بر توانمندسازی.. 40

نمودار شماره 2-7: تأثیر رضایت مبتنی بر عملکرد بر توانمندسازی   41

نمودار شماره 2-8: تأثیر غنی سازی کارکرد اجتماعی بر توانمندسازی.. 41

نمودار شماره 2-9: تأثیر مدیریت مشارکتی بر توانمندسازی.. 41

نمودار شماره 2-10:تأثیر تیم سازی (گروه سازی) بر توانمندسازی   41

نمودار شماره 2-11: تأثیر مشارکت بر توانمندسازی.. 42

نمودار شماره 2-12: الگوي کلي راهبرد توانمند سازي.. 42

نمودار شماره 4-3: هرم سنی و جنسی محدوده.. 79

نمودار شماره 5-1: توزيع سني پاسخگويان.. 86

نمودار شماره 5-3: توزيع پاسخگويان از نظر ميزان تحصيلات.. 87

نموودار شماره 5-4: مدت زمان اقامت پاسخگويان.. 88

نمودار شماره 5-4: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص شبکه اجتماعی   91

نمودار شماره 5-5: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص تعامل اجتماعی   92

نمودار شماره 5-6: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص پیوندهای همسایگی   93

نمودار شماره 5-7: توزیع پاسخگویان بر اساس شاخص اعتماد اجتماعی   94

نمودار شماره 5-8: محل اقامت قبلي خانوار.. 96

تعداد صفحه :166

قیمت : 17300 تومان

 

 

***

—-

:        ****       info@elmyar.net

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 

برای جستجو بر اساس موضوع های پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید