دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد توانمندسازی سکونتگاه‌ های غیر رسمی پیرامون کلانشهرها

متن کامل پایان نامه مقطع ارشد : شهرسازی

گرایش : برنامه ریزی منطقه ای

عنوان : توانمندسازی سکونتگاه‌ های غیر رسمی پیرامون کلانشهرها

دانشکده هنر

دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

گروه هنر و معماری

پايان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

رشته شهرسازی گرایش برنامه‌ریزی منطقه‌ای«M.SC»

عنوان:

توانمندسازی سکونتگاه‌های غیر رسمی پیرامون کلانشهرها

(مطالعه موردی منطقه 19 شهر تهران)

استاد راهنما:

آقای دکتر حسین کلانتری خلیل آباد

استاد مشاور:

آقای دکتر محمد میره‌ای

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه……………………………………………………………………………………… 3

1-1- تعریف مسأله……………………………………………………………………….. 3

1-2- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………… 4

1-3- اهمیت تحقیق………………………………………………………………………. 6

1-4- اهداف تحقیق……………………………………………………………………….. 7

1-4-1- اهداف کلان………………………………………………………………………….7

1-4-2- اهداف تبعی…………………………………………………………………………7

سوالات تحقیق

1-5- فرضیه‌ تحقیق………………………………………………………………………… 7

1-6- روش انجام تحقیق………………………………………………………………….. 7

1-6-1- جامعه آماری………………………………………………………………………. 8

1-6-2- نمونه آماری……………………………………………………………………….. 8

1-6-3- ابزار جمع آوری اطلاعات………………………………………………………….. 8

1-6-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات……………………………………………………. 8

1-7- محدودیت‌های تحقیق………………………………………………………………. 8

1-8- تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی)….8

1-8-1- اسکان غیر رسمی………………………………………………………………. 8

1-8-2- ساماندهي……………………………………………………………………….. 8

1-8-3- توانمندسازي……………………………………………………………………… 9

1-8-4- مشارکت…………………………………………………………………………. 9

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق

مقدمه…………………………………………………………………………………….. 11

2-1- نظریه ­های پیدایش سكونتگاه‌هاي غيررسمي………………………………… 11

2-1-1- دیدگاه لیبرال…………………………………………………………………….. 12

2-1-2- دیدگاه بنیادگرایی……………………………………………………………….. 12

2-1-3- جامعه گرایی…………………………………………………………………….. 13

2-1-4- دیدگاه بوم شناسی……………………………………………………………. 13

2-2- گرايش­های شهرنشيني و سكونتگاه‌هاي غيررسمي…………………………. 13

2-2-1- گرايشهای جهاني………………………………………………………………. 13

2-2-2- گرايش­های شهرنشيني و سكونتگاه‌هاي غيررسمي در ايران……………… 18

2-3- ويژگي‌هاي اسکان‌هاي غيررسمي……………………………………………… 20

2-4- علل پيدايش سكونتگاه‌هاي غيررسمي………………………………………… 21

2-4-1- عوامل ساختاري جامعه………………………………………………………….21

2-4-2- علل سازماني…………………………………………………………………….22

2-4-3- فقدان سيستم‎هاي حمايتي و مشاركتي…………………………………… 22

2-4-4- فعاليت‎هاي باندهاي (مافيايي) نامشروع زمين…………………………….. 22

2-5- رويکردها و رهيافت‌هاي مداخله در اسکان­هاي غيررسمي…………………….. 22

2-5-1- رويکردهاي مداخله در اسکان‌هاي غيررسمي در قالب ديدگاه‌هاي مختلف…23

2-5-2- بررسي تاريخي رويکردهاي مداخله در اسکان‌هاي غيررسمي…………….. 30

2-5-2-1- مقطع اول (دهه 1960)………………………………………………………… 30

2-5-2-2- مقطع دوم (دهه 1970)……………………………………………………….. 31

2-5-2-3- مقطع سوم (دهه 1980)……………………………………………………… 33

2-6- فرآيند توانمندسازي………………………………………………………………… 35

2-7- ساختار و ابعاد توانمندسازي………………………………………………………. 36

2-8- اهمیت مشارکت در برنامه‌ریزی شهری در راستای توانمندسازي سكونتگاه‌هاي غيررسمي…39

2-8-1- مشارکت توسعه‌ای………………………………………………………………. 40

2-8-2- الگوی مشارکت ساکنین سکونتگاه‌های غیر رسمی……………………….. 40

2-9- نتيجه­ گيري و ارائه رويکرد نظري تحقيق………………………………………….. 42

فصل سوم: روش­شناسی تحقیق

مقدمه………………………………………………………………………………………. 44

3-1- روش تحقیق…………………………………………………………………………. 44

3-2- نوع تحقیق……………………………………………………………………………. 44

3-3- جامعه آماری و نمونه آماری…………………………………………………………. 44

3-4- تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری…………………………………………….. 45

3-5- شیوه و موقعیت انتخاب نمونه جهت پیمایش خانوار……………………………. 46

3-6- روش اجرا و جمع آوري اطلاعات……………………………………………………. 46

3-7- روايي پرسشنامه تحقيق………………………………………………………….. 46

3-8- روش آزمون و تحليل هاي آماري…………………………………………………… 46

3-9ـ جمع­بندی…………………………………………………………………………….. 50

فصل چهارم: شناخت محدوده مورد مطالعه

مقدمه………………………………………………………………………………………. 52

4-1- موقعیت محدوده در شهر……………………………………………………………. 52

4-2- مطالعات سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات کالبدی………………….. 55

4-2-1- سابقه تحولات و گسترش کالبدی منطقه 19………………………………….. 55

4-2-2- سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات کالبدی محدوده…………………. 56

4-3- سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات اجتماعی………………………….. 59

4-4- سیر تحول شکل­گیری بافت از لحاظ تغییرات اقتصادی……………………………. 60

4-5- مطالعات محیطی و محیط زیستی………………………………………………… 62

4-5-1- اقلیم………………………………………………………………………………. 62

4-5-2-توپوگرافی………………………………………………………………………….. 65

4-5-3-زمین لرزه………………………………………………………………………….. 65

4-5-4- بررسی وضعیت فضاهای سبز و آلودگی سیمای محیط…………………….. 67

4-6- بررسی تحولات جمعیتی منطقه 19…………………………………………….. 71

4-6-1- بررسی تحولات جمعیتی محدوده مطالعاتی…………………………………. 71

4-6-2- بررسی تحولات جمعیتی حوزه فراگیر(منطقه19) سالهای 90-1375……….. 72

4-6-3- مطالعه تحولات بعد خانوار در محدوده مطالعاتی……………………………… 73

4-6-5- مبدأ مهاجرت ساکنین…………………………………………………………… 74

4-6-6- بررسی مدت اقامت مهاجرین در محل قبلی سکونت……………………….. 75

4-6-7- مدت زمان سکونت (سابقه سکونت) ساکنین………………………………..76

4-6-8- توزیع مکانی اجتماعات غیررسمی  در محدوده قانونی منطقه 19………… 76

4-7 جمع­بندی…………………………………………………………………………….. 77

فصل پنجم: تجزیه و تحلیل اطلاعات

مقدمه…………………………………………………………………………………….. 80

5-1- يافته‌هاي توصيفي تحقيق…………………………………………………………80

5-1-1- مشخصات عمومي پاسخگويان………………………………………………. 80

5-1-1-1- جنس…………………………………………………………………………. 80

5-1-1-2- سن…………………………………………………………………………….81

5-1-1-3- تحصيلات……………………………………………………………………… 81

5-1-1-4- مدت اقامت در محل…………………………………………………………. 82

5-1-2- سؤالات توصيفي مرتبط با فرضيه تحقيق……………………………………. 83

5-1-2-1- تمايل به ترک محل………………………………………………………….. 83

5-1-2-2- مشارکت اجتماعی و ظرفيت سنجي…………………………………….. 84

5-1-2-3- شبکه اجتماعی…………………………………………………………….. 85

5-1-2-4- تعامل اجتماعی…………………………………………………………….. 86

5-1-2-5- پیوندهای همسایگی………………………………………………………. 87

5-1-2-6- اعتماد اجتماعی……………………………………………………………. 88

5-1-3- جمع­بندي و نتيجه ­گيري از يافته­ هاي توصيفي……………………………. 89

5-2- يافته هاي استنباطي تحقيق………………………………………………….. 90

5-2-1- آزمون فرضيه اول………………………………………………………………. 90

5-2-2- آزمون فرضیه دوم………………………………………………………………. 92

5-2-2-1- شبکه اجتماعی……………………………………………………………. 92

5-2-2-2- تعامل اجتماعی…………………………………………………………….. 93

5-2-2-3- مشارکت اجتماعی………………………………………………………… 93

5-2-2-4- میزان اعتماد اجتماعي……………………………………………………. 94

5-2-3- آزمون فرضيه سوم……………………………………………………………. 94

5-3- جمع­بندي…………………………………………………………………………. 95

فصل ششم: نتیجه ­گیری و ارائه پیشنهادات

مقدمه………………………………………………………………………………….. 97

6-1- نتايج تحقيق…………………………………………………………………….. 97

6-1-1- نتايج تئوريك………………………………………………………………….. 97

6-1-2- نتايج تجربي………………………………………………………………….. 98

6-1-3- ارزيابي مسائل و مشکلات…………………………………………………. 99

6-1-3-1- مسائل و مشکلات از ديد اهالي ساکن در محل………………………. 99

6-1-3-2- مسائل و مشکلات و امکانات از ديد کارشناسان……………………… 100

6-2- ارائه راهبردها و سياست‌هاي پيشنهادي………………………………….. 103

6-2-1- راهبردها و سياست هاي مرتبط با مسكن………………………………. 104

6-2-2- راهبردها و سياست هاي مرتبط با مبحث اجتماعي ـ اقتصادي……….. 104

6-2-3- راهبرد و سياستهاي مرتبط با مبحث كاربري زمين……………………… 104

6-2-4- راهبرد و سياست هاي مرتبط با مبحث حمل و نقل……………………. 104

6-2-5- راهبرد و سياست هاي مرتبط با مبحث محيط زيست…………………. 105

6-2-6- راهبردها و سياست‌هاي مرتبط با مبحث مديريت و مشاركت………… 105

4-3ـ جمع­بندی ………………………………………………………………………. 106

پیوست……………………………………………………………………………….. 107

پیوست (شناسنامه سکونتگاه‌های غیر رسمی)

منابع وماخذ………………………………………………………………………….. 108

چکیده:

اسكان غيررسمي، از پيامدهاي نامطلوب شهرنشيني در جهان معاصر است كه به ويژه در نتيجه صنعتي شدن شتابان و نابرابری‌هاى منطقه‌اي شكل گرفته و شهرها و خصوصاً كلا نشهرهاى كشور را با مسائل عديده‌اي مواجه ساخته است. طبق آمار ارائه شده در برنامه اسكان بشري سازمان ملل (2003) از هر سه نفر در جهان يك نفر در خلال 30 سال آينده، زندگي خود را در مناطق حاشيه شهرها و سكونت گاه‌هاي غيرقانوني طي مي‌كند. این تحقیق به بررسی علل شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی در منطقه 19 شهر تهران می‌پردازد.آمارهای پایه‌ای داده‌ها مربوط به سال 1390 و پیمایش میدانی می‌باشد و جهت مطالعه و بررسی بهتر بین خانوارهای نمونه اجراء گردید. اعتبار آزمون با کمک فرمول آلفای کرونباخ 62/0: α بدست آمد. روش تحقيق توصيفى- تحليلى است. جامعه آماری تحقیق کل خانوارهای موجود در محلات هدف بوده است که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای 107 نفر انتخاب و پرسشنامه‌ها بین آنها توزیع گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که یکی از راهکارهای مهم و اصلی جهت ساماندهی و حل بسیاری از مشکلات خانوارهای اسکان یافته، توانمندسازی ساکنان و احیای بافت کالبدی و ارتقاء فعالیت‌های اقتصادی، اشتغال‌زایی، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش درآمد است. راهکار دیگری که می‌بایست مورد توجه مسئولین قرار گیرد بهسازی مساکن قابل تخریب است که به علت عدم امکان تملک توسط ساکنین در آنها نیاز به بررسی و اتخاذ روشی جهت بهبود اسکان در سکونتگاه‌های دارای مساکن درحال تخریب است.

پیشگفتار:

در ايران، از ابتداي سده اخير، در پي رشد روابط و مناسبات سرمايه‌داري، موجبات تشديد فاصله شهر و روستا و درنتيجه مهاجرت بخشي از روستائيان به شهرها، تشکيل و گسترش فضاهاي اسکان غيررسمي فراهم آمد. در بين شهرهاي ايران، تهران جايگاه ويژه‌اي دارد؛ شکل‌گيري اسکان غيررسمي در بافت داخلي و بلافصل شهر تهران داراي سابقه‌اي طولاني است. اما اسکان غيررسمي به عنوان پديده‌ي گسترده و فراگير کلان‌شهري در حواشي و پيرامون شهر تهران مربوط به تحولات سياسي و اجتماعي– اقتصادي کشور در دهه‌هاي 1340 و بعد از آن است؛ در مقطع پيروزي انقلاب اسلامي نيز به دليل عدم ثبات سياسي و امنيتي کشور، برخي افراد به تصرف بعضي از زمين‌هاي واقع در محدوده داخلي و حواشي شهرها که فاقد مالکيت مشخص بوده يا مالکين آنها از کشور گريخته و غايب بوده‌اند و يا بر مشروعيت مالکيت آنها خدشه وارد بوده پرداختند و به ايجاد يک شبه مساکن آلونکي در آنها اقدام نمودند که در پي آن بر گستره اسکان اجتماعات غيررسمي کشور و از جمله شهر تهران افزوده شده است. علاوه بر روند مذکور در سه دهه اخير نيز به جهت افزايش بهاي خدمات و هزينه زندگي در کلان شهر تهران بخشي از جمعيت اقشار پائين ساکن در آن نیز به سمت حواشي و حومه‌هاي آن روي آوردند که بر گستره اسکان غيررسمي در سکونتگاه‌هاي اقماري کلان‌شهر تهران افزوده است. اين امر موجب مرحله‌اي جديد در شکل‌گيري اسکان غيررسمي در منطقه کلان‌شهري تهران شده است.

بنابراين اگرچه امروزه شهر تهران در داخل محدوده قانوني خود با پديده اسکان غيررسمي گسترده­اي مواجه نیست اما از فضاهاي اسکان غيررسمي پيرامون خود تاثير مي­پذيرد. از اين رو هر چند پرداختن به موضوع فوق فراتر از حوزه مديريتي شهرداری تهران به حساب مي­آيد، ولي با توجه به شرايط موجود و اهميت موضوع، لازم است که شهرداري تهران با همکاري وزارت مسکن و شهرسازي و ساير دستگاه­هاي مرتبط، در اين زمينه اقدام عاجل نمايد. لازمه هرگونه تصميم و اقدام به ساماندهي در خصوص اجتماعات مذکور، مستلزم مطالعه و شناخت دقيق و يکپارچه اين اجتماعات است که به راهبردها، سياست­ها، الگوهاي هنجاري و ساز و کارهاي اجرائي مشخصي براي مديريت شهري منتهي گردد. از آنجائي که تاکنون هيچ گونه مطالعه فراگير و يکپارچه‌اي که ضمن جمع­بندي مطالعات پراکنده موجود و سوابق اجرائي ساماندهي اين اجتماعات بتواند به هماهنگي راهبردي در اين زمينه منتهی گردد، انجام نگرفته است، اهميت موضوع روشنتر مي‌شود. بنابراين قبل از هر چيز بايد طرح دقيق مطالعات ساماندهي اجتماعات مذکور تدوين و برنامه ساماندهي چنين سکونتگاه‌هائي با توجه به نتايج مطالعات کليه ابعاد آن (زيست محيطي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، کالبدي، مسکن، مديريتي و …) طراحي گردد.

با نگاهی به چگونگی فرآیند شکل‌گیری و سازماندهی منطقه 19 شهرداری تهران و نیز موقعیت جغرافیایی و تاریخچه تحولات کالبدی آن، به نظر می‌رسد مشکل اصلی اسکان غیررسمی در این منطقه، نیازمندی به افزایش جذب خدمات، امکانات، تأسیسات و تجهیزات شهری می‌باشد، لذا مطالعه نظام توزیع مکانی اسکان غیررسمی در این منطقه ضروری به نظر می‌رسد و با توجه به موقعیت جغرافیایی منطقه(موقعیت مطلق ونسبی آن) یعنی قرارگیری در بستری طبیعی و کشاورزی در جنوب شهر تهران و قرارگیری در میان چهار بزرگراه مهم که حدود اربعه این منطقه را تشکیل می‌دهند امکان گسترش پدیده اسکان غیررسمی در حریم وسیع منطقه 19 وجود دارد و به دلیل اینکه این منطقه، بصورت سکونتگاه‌های خودرو بوده و در دوره زمانی 1366 تا به امروز بصورت یک منطقه شهرداری جذب شهر تهران بزرگ گردیده، با معضلات و مشکلات توسعه شهری رو‌به‌رو بوده است، بنابراین مطالعه عوامل مؤثر بر ساماندهی آن نیز ضروری به نظر می‌رسد.

فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه:

هدف از ارايه اين فصل، طرح مسأله و ضرورت انجام تحقيق، ارائه فرضيه و تعيين اهداف تحقيق است که متعاقب آن ادبيات موضوع و روش انجام تحقيق مورد بحث قرار مي‌گيرد و در نهايت مشکلات پيش‌روي تحقيق عنوان مي‌گردد. اين فصل، در حقيقت، هدايت و جهت‌گيري پايان‌نامه را تا نتيجه‌گيري به ‌عهده دارد.

1-1- تعریف مسئله

مسأله اسكان‌هاي غيررسمي درمناطق شهري كشورهاي جهان سوم يكي از عوارض رشد فزآينده شهرنشيني و افزايش جمعيت شهرها و فقدان نظام يكپارچه و موثر مديريت شهري تلقي مي‌شود (رفیعیان،1389 : 12). آمارهاي ارائه شده از جانب سازمان‌هاي بين‌المللي نشان مي‌دهد كه حدود يك ششم از جمعيت جهان در مناطق زاغه‌اي و حاشيه‌اي زندگي مي‌كنند.(هادي زاده، 10:1390) در آخرين گزارش مركز اسكان بشر ملل متحد آورده شده است كه بين يك سوم تا يك چهارم جمعيت شهري جهان در فقر مطلق به سر مي‌برند(Mumtaz,B.,2010). در همين ارتباط كميسيون جهاني آينده شهرها در قرن بيست و يكم ميلادي نيز هشدار داده است كه به موازات رشد ابر شهرها فقر شهري در كشورهاي جهان سوم افزايش يافته و اين درحالي است كه بخش عمده‌اي از شهرنشيني بر پايه اقتصاد غيررسمي و همراه با گسترش سكونتگاه‌هاي غيررسمي صورت گرفته و در آينده نيز صورت خواهد گرفت. اين گرايش را غيررسمي شدن شهرنشيني مي‌نامند(صرافي، 1381: 5) كه بدنبال خود موجب بروز سكونت غيرقانوني در زمين، كمبود مسكن، خدمات شهري، بيكاري و مسائل ديگرگرديده است (Gilderbloom,I,2011). شكست سياست‌هاي مبتني‌بر خانه‌سازي اجتماعي (دهه 1960) و طرح زمين – خدمات (دهه 1970) و نيز افزايش تعداد زاغه‌ها و سكونتگاه‌هاي تصرفي و غيرقانوني در حاشيه شهرها، سر آغاز شكل‌گيري “رهيافت توانمندسازي” در اواخر دهه 1980 مي‌باشد. (هادي زاده،1390: 28) براساس اين رهيافت، روش‌هاي مقابله‌اي و ستيزه جويانه با اسكان‌هاي غيررسمي و حاشيه‌نشيني، راه حل مناسبي براي رفع مشكلات موجود در پيدايش اسكان‌هاي غيررسمي نيست و حل آن نيازمند مشاركت‌هاي مردمي و توسعه ظرفيت‌هاي اجتماعات محلي در همه جنبه‌هاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و انساني است(پیران،1391: 9). در ايران نيز اسكان‌هاي غيرقانوني و ناهنجار، نوعي اسكان درون يا مجاور شهرها هستند كه داراي سيمايي ناخوشايند و بافتي نا متعارف با شهر بوده و با نام‌هايي چون حاشيه‌نشيني، اسكان غيررسمي، سکونتگاه‌هاي خودرو، بدون برنامه، نامنظم و فاقد مقررات از آنها نام برده مي‌شود(Perlman, J,2012). ساكنان اين سکونتگاه‌ها را اقشار كم درآمد و گاه مهاجريني رانده شده از سوانح طبيعي و انساني مانند جنگ و يا مهاجريني روستايي با سابقه كم شهرنشيني تشكيل مي‌دهند. (UN-HABITAT,2009) برآورد مي‌شود كه يك هشتم جمعيت شهري كشور (حدود چهار و نيم ميليون نفر) در اينگونه سكونتگاه‌هاي غيررسمي مستقر باشند و تداوم روند موجود نسبت آن را در ابتداي دهه آينده به يك چهارم و تعداد آن را به بيش از دو برابر خواهد رساند(زاهد زاهدانی،1387:13). این پدیده امروز نه تنها در شهرهای بزرگ بلکه در شهرهای متوسط نیز در کشور ما مشاهده می‌شود. با نگاهی به چگونگی فرآیند شکل‌گیری و سازماندهی منطقه 19 شهرداری تهران و نیز موقعیت جغرافیایی و تاریخچه تحولات کالبدی آن، به نظر می‌رسد مشکل اصلی اسکان غیررسمی در این منطقه، نیازمندی به افزایش جذب خدمات، امکانات، تأسیسات و تجهیزات شهری می‌باشد، لذا برنامه توانمندسازی اجتماعات اسکان غیررسمی در این منطقه ضروری به نظر می‌رسد و با توجه به موقعیت جغرافیایی منطقه (موقعیت مطلق ونسبی آن) یعنی قرارگیری در بستری طبیعی و کشاورزی در جنوب شهر تهران و قرارگیری در میان چهار بزرگراه مهم که حدود اربعه این منطقه را تشکیل می‌دهند امکان گسترش پدیده اسکان غیررسمی در حریم وسیع منطقه 19 شهر تهران وجود دارد. به دلیل اینکه این منطقه، بصورت سکونتگاه‌های خودرو بوده و در دوره زمانی 1366 تا به امروز بصورت یک منطقه شهرداری جذب شهر تهران بزرگ گردیده، با معضلات و مشکلات توسعه شهری روبرو بوده است، بنابراین مطالعه عوامل مؤثر بر ساماندهی آن نیز ضروری به نظر می‌رسد.

2-1- پیشینه تحقیق

پس از سال‌هاي 1341 و 1342 رشد اسکان غيررسمي به حدي رسيد که لزوم تحقيقات و پژوهش‌هاي مختلف در باب اسکان‌هاي غيررسمي توسط مراجع دولتي، دانشگاه‌ها و پژوهشگران اجتماعي مورد تاکيد قرار گرفت و از آن زمان به بعد پژوهش‌ها و تحقيقات متعددي جمع‌آوري شده است. در این تحقیق سعی شده است به چند مورد از این تحقیقات و نتایج آنها در طی دهه اخیر اشاره شود.

اسکان غیررسمی از جمله مسائل شهری است که مانند دیگر مشکلات شهری از دید پژوهشگران پنهان نمانده است و به روش‌های مختلفی مورد بررسی قرار گرفته است و حتی کمتر کتاب یا نوشته‌ای در زمینة مسایل شهری می‌توان یافت که حداقل چند سطری را به این موضوع اختصاص نداده باشد. کلینارد(1966)با مطالعه بر روی این پدیده در زمینه نظریه‌های پیدایش آن معتقد به دیدگاه بوم‌شناسی شهری است؛ اندیشمندانی چون تورنر (از نظریه پردازان مکتب لیبرال) نیز در کتاب و مقالات مختلف خود این پدیده را موردبررسی قرار داده است (1967،1976، 1978، 1982) و اندیشمندان دیگری که درابعادمختلف این پدیده شهری راموردبررسی قرار داده‌اند ولی با توجه به اینکه اسکان غیررسمی در هر مکان جغرافیایی برخاسته از شرایط محیطی جامعة خود می‌باشد، لذا اندیشمندان ایرانی نیز این مساله شهری را مورد توجه قرار داده و از زوایای مختلفی بررسی نموده‌اند.آغاز این مطالعات را با توجه به شروع شهرنشینی شتابان در ایران بایستی دهه‌های 40 و 50 شمسی دانست. به دلیل تعداد زیاد نوشته‌ها و تشابه بسیار مطالعات صورت گرفته در این مورد، می‌توان به موارد مهمتری چون: 1- مطالعات موردی (مونوگرافی) اسکان غیررسمی مانند: تحقیقاتی مربوط به موسسة مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران (1351) و مطالعات اندیشمندانی چون رهین، عظیم (1354)؛ منصوریان، محمد کریم و سید علیرضا آیت‌اللهی (1356)؛ شکویی، حسین (1355)؛ حسین زاده دلیر، کریم (1361)؛ دانش، ابوالحسن (1362)؛ پیران، پرویز (14 مقاله از سال 1366 به بعد در مجله اطلاعات سیاسی _ اقتصادی و 3 مقاله در سال‌های 74-73 در همان مجله)؛ زاهد زاهدانی، سید سعید (1369)؛ زنجانی، حبیب‌ا…(1382)؛ سیف‌الدینی، فرانک (1383)؛ نیز مجموعه مقالاتی که تحت‌عنوان مجموعه مقالات دو جلدی حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی توسط اساتید و پژوهشگران صاحب نظر کشورمان در زمینة اسکان غیر رسمی (نظیر حاج یوسفی، اطهاری، صرافی، حاتمی نژاد و خاتم و . . .) می‌باشد.

ـ زهره داوودپور (1384) در تحقیقی تحت عنوان کلانشهر تهران و سکونتگاه­های خودروی به بررسی سکونتگاه­های غیر رسمی در اطراف این کلانشهر پرداخته است. وی برای بررسی وضعیت ساکنین این سکونتگاه­های از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی استفاده نموده است (داود پور، 1384).

ـ شاه حسینی (1384) در تحقیقی با عنوان سکونتگاه خودرو و امنیت اجتماعی، به بررسی سکونتگاه خودرو پاکدشت پرداخت و به این نتیجه رسید که سطح معیشت مردم و کاهش کنترل دول دو عامل در شکل­گیری این سکونتگاه شده است ( شاه حسینی، 1384: 172ـ 157).

ـ ربانی و همکارانش ( 1385) در تحقیقی تحت عنوان “بررسی عوامل مؤثر بر شکل­گیری مسأله حاشیه نشینی و پیامدهای اجتماعی آن در شهر اهواز” به این نتایج دست یافت که مهاجرت از محيط هاي كوچك روستايي و شهري اطراف به شهر اهواز، مهمترين عامل ايجاد و گسترش مناطق حاشيه نشين است كه خود تحت تاثير دافعه هاي اقتصادي و اجتماعي- فرهنگي محل سكونت قبلي و جاذبه هاي اقتصادي و اجتماعي – فرهنگي شهر است. همچنين، در بحث پيامدهاي اجتماعي مشخص شد كه بين شدت حاشيه نشيني و افزايش ميزان محروميت نسبي حاشيه نشينان رابطه وجود دارد كه در نهايت، باعث حاكم شدن فرهنگ فقر در منطقه حاشيه نشين شده است (ربانی و همکاران، 1384: 114ـ89).

ـ ایران دوست و صرافی (1386) در تحقیقی تحت عنوان “یأس و امید در سکونتگاه­های غیر رسمی (نمونه: شهر کرمانشاه)” تفاوتهاي بنيادي ميان سكونتگاه‌هاي غيررسمي “در حال ترقي ” و “در حال زوال” مشاهده مي شود كه ناشي از روند تكوين و تكامل آنها در شرايط اجتماعي- اقتصادي، كالبدي، محيطي و نيز رويكرد مديريتي حاكم بر آنهاست (ايراندوست و صرافي، 1386، 201ـ 21).

ـ زياري و نوذري (1388) هم در تحقیقی تحت عنوان ” ساماندهي و توانمندسازي اسكان غيررسمي كوي منبع آب شهر اهواز” ضمن بررسي مشخصات اين سكونتگاه راهبردهاي مناسب را ارايه نموده­اند (زیاری و نوزری، 1388: 36ـ21).

ـ ربانی و همکارانش ( 1388) در تحقیقی تحت عنوان تحلیلی بر علل شکل­گیری مناطق حاشیه نشین در شهر اصفهان، وجود ارتباط مستقیم و معنادار میان عوامل اقتصادی با امکانات، سهولت تهیه مسکن و زمین، قومیت گرایی، نوع شغل را از مهمترین عوامل به حساب آورد (ربانی و همکاران، 1388: 125ـ 93).

-صرافی(1381) پرداختن به مسئله اسکان غیر رسمی نه تنها ضرورتی بر آمده از ارزش ای اعتقادی و انسانی ، بلکه سازگار با منافع اجتماعی و پایداری سکونتگاهها وتوسعه ملی است. نباید فراموش کرد که فقر در هر جا تهدیدی برای کل است (صرافی ، 1381 :6).

ـ سرور و جعفری (1388) در تحقیقی تحت عنوان ” تحلیل شهرنشینی و آینده نگری رشد سکونتگاه­های غیررسمی در منطقه کلانشهری تهران”، تداوم مهاجرت و رشد جمعيت شهري منطقه كلانشهري تهران، تعدد و ناهماهنگي در مديريت منطقه كلانشهري و كند بودن ماهيت اصلاحات ساختاري را از مولفه هاي موثر در گسترش ابعاد اسكان غيررسمي در تهران و اجرايي ساختن سند ساماندهي مهاجرت از تهران، سند توانمندسازي سكونتگاه‌هاي غيررسمي، مديريت يكپارچه و واحد مجموعه شهري، رويكرد به عدالت در فضا و سياست باز توزيع ثروت به موازات رشد اقتصادي را از جمله راهبردهاي موثر در برون­رفت از وضعيت و حل اين مساله دانسته­اند (سرور و همکاران، 1388: 93ـ 77).

ـ عبدي و همکاران (1388) در تحقیقی تحت عنوان ” ارايه راهكارهاي جلب مشاركت ساكنان مناطق اسكان غیر رسمی” راهكارهاي جلب مشاركت ساكنان مناطق اسكان غيررسمي در فرآيند تهيه و اجراي طرح‌هاي توسعه شهري ارايه كرده­اند (عبدی و همکاران، 1388: 82ـ71).

ـ اسماعیل­پور (1389) در تحقیقی تحت عنوان ” بررسي وضعيت مسكن در سكونتگاه‌هاي غيررسمي و ارايه راهبردهاي ساماندهي آنها (نمونه موردي: محله حسن آباد يزد) به این نتایج رسید که بخش عمده مساكن در سكونتگاه غيررسمي حسن­آباد، مرمتي و با مصالح كم دوام و دست دوم و فاقد پروانه ساخت هستند. همچنين، استقرارگروه­هاي درآمدي پايين موجب حاكميت ساخت وسازهاي غيرحرفه­اي، طولاني شدن دوره ساخت و كاهش توان توليد مسكن در اين محدوده شده است. لذا، هرگونه تلاش در جهت زدودن چهره فقر از محله مي­تواند گامي موثر در راستاي كاهش مشكلات مسكن مجموعه تلقي شود؛ – ساكنان، داراي احساس تعلق خاطر نسبت به سكونتگاه خود بوده، آمادگي مشاركت براي بهبود وضعيت مسكن و محيط سكونت خود را دارند؛ – راهبرد توانمندسازي در راستاي قادرسازي اهالي براي عرضه واحدهاي مسكوني جديد در كنار بهبود كمي و كيفي واحدهاي موجود؛ و راهبرد ارتقاي سكونت با هدف ساماندهي محيط سكونت آنها مي­تواند بخش عمده مشكلات موجود را برطرف نمايد (اسماعیل­پور، 1389: 112ـ95).

ـ شیعه و همکاران (1389) در مقاله­ای تحت عنوان ” الگوي شناسايي سكونتگاه‌هاي غيررسمي با بكارگيري مدل AHP در محیط GIS (نمونه: شهر کرج) اذعان داشتند که یکی از مهمترین مسائلی که شهرهای کشورهای در حال توسعه را با بحران مواجه کرده است، مسئلۀ گسترش سکونتگاه­های غیررسمی در آنها می­باشد. اين سكونتگاه­ها با تفاوت در تعريف به عنوان مسكن­هاي کنترل نشده، غصبی، در حال تغییر و تحول، حاشیه­ای و خود ساخته خوانده می­شوند. طبق برآوردهای صورت گرفته در حدود یک میلیارد نفر، در سرتاسر جهان در اين سكونتگاه­ها زندگی می­کنند. اين پهنه­ها بستري براي بروز و گسترش ناهنجاري­ها و ناپايداري­ها هستند ( شیعه و همکاران، 1389: 85ـ77).

ـ قادر مرزی و همکاران (1392) در تحقیقی تحت عنوان اولویت­بندی چالش­های اسکان غیر رسمی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) مطالعه موردی محله جعفرآباد کرمانشاه به این نتایج رسیدند که مسائل و مشکلات موجود در مناطق حاشي هنشيني به پنچ دسته کلي تقسيم می­شود. چالش­هاي اقتصادي، چالش­هاي اجتماعي، چالش­هاي آموزشي، چالش­هاي بهداشتي و چالش­هاي مربوط به امور رفاهي، مبناي کلي اين مطالعه م يباشد. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد، عامل اجتماعی، اصلي­ترين چالش در منطقه و عوامل اقتصادی، بهداشتی، آموزشي و رفاهي در اولويت­هاي بعدي مي­باشند ( قادرمرزی و همکاران، 1392: 58ـ43).

-پیران (1376) مشارکت یا همیاري، ماهیتاً مفهومی اجتماعی اسـت، زیـرا بـراي وقـوع آن فعالیـت – هـم جهـت و

هدفمند– وجود بیش از یک نفر ضرورت دارد و از این رو، بیان کنندة نوعی از انواع روابط اجتمـاعی است و با تحقق آن به طور خودکار، «گروه اجتم اعی» شکل می گیرد که سـاده تـرین آن بـه بیـان جورج زیمل – جامعه شناس آلمانی، «دایاد» یا «دوتایی ها » می باشد . مشارکت از دوتایی ها شروع شده و در برگیرندة صدها نوع گروه اجتماعی است که گاه تا میلیون ها نفر لحظه اي (مثل انقلابـات و سایر انواع خیزش هاي اجتماعی که بر پ ایۀ نـوعی از وفـاق اجتمـاعی آغـاز مـی شـود ) را پوشـش می دهد.

– Dreyfus, 1999)) مشارکت در جامعه مدنی معنی پیدا می کند. جامعه مدنی جایی اسـت کـه شـهروند در آن زنـدگی می کند و داراي حقوق و مسؤولیت هایی است. براساس یک تعریف سنتی، شهروند عبارت اسـت ازکسی که در جامعه مدنی داراي حقوق سیاسی است و حقوق سیاسی وي، منحصر به انتخاب دولـت و مدیران شهري نیست . بلکه فعالیت هاي دولت و مدیران در تصمیم گیري ها یـا حـداقل شـفافیت برنامه ها در کنترل شهروندان قرار دارد.

تعداد صفحه : 166

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        --------********        baharfile@zoho.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--------  -------- --------

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 
 

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید