پایان نامه بررسی محوریت وقف در توسعه پایدار اقتصادی

متن کامل پایان نامه مقطع ارشد :مهندسی معماری اسلامی 

عنوان : بررسی محوریت وقف در توسعه پایدار اقتصادی

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

دانشگاه سوره

پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد در رشته مهندسی معماری اسلامی

عنوان پایان نامه نظری:

بررسی محوریت وقف در توسعه پایدار اقتصادی

عنوان پایان نامه عملی:

طراحی شهرک دانشجویی

استاد راهنما:

غلامحسین معماریان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

          موقوفات در تأسیس و تداوم حیات نهادها و مراکز فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی   تأثیر فراوانی داشته و توانسته­اند در دوره­های مختلف تاریخ، منشأ حرکت­های مؤثری باشند.  پیوستگی وقف با اسلام و به عبارتی پشتوانه­های دینی­ آن باعث می­شود، که توجه شایانی از سوی جامعه نسبت به آن به عمل آید. در تاریخ، مدارس علمیه ، مساجد ، تکایا، حسینیه­ها و حتی کاروانسراهای بسیاری دیده می­شود که محصول وقف هستند. بی­تردید هر یک از این نهادها و مراکز در شکل­گیری نظام فکری و علمی جامعه نقش حائز اهمیتی داشته­اند.  اما  تأثیر مثبت وقف فقط منوط به دوران گذشته نمی­شود بلکه در دوران مدرن امروزی که شاهد شکل­گیری روز افزون تفکر توسعه پایدار در تمامی زمینه­ها به خصوص توسعه پایدار شهری هستیم فرهنگ وقف با توجه به  تأثیری که در ماندگاری و پایایی توسعه اقتصادی دارا می‌باشد  می‌تواند به عنوان عاملی چاره گشا در نظام دینی ایران  با توجه به مؤلفه‌های خود مؤثر واقع شود.

          در پژوهش حاضر در باره نتایج و آثار وقف به خصوص در توسعه پایدار اقتصادی در شهرک­های دانشجویی به صورت واقعی و عینی بحث می‌شود . این پژوهش در قالب مطالعه توصیفی ـ تحلیلی و گذشته نگر با توجه به ادبیات معماری شهر شیراز شروع و با مطالعات میدانی و انجام فرایند تحقیق به ارائه راهکارها و ایده پردازی می­رسد. طبیعی است که مطالعه و پژوهش در این زمینه می‌تواند راهنمای مناسبی برای گسترش فرهنگ وقف و سوق  دادن امکانات جامعه به سوی فراهم آوردن بسترهای مناسب آموزشی، تحقیقی و نظایر آن باشد.

کلید واژه­ها: وقف، توسعه پایدار ، توسعه پایدار اقتصادی، شهرک­های دانشجویی

فهرست مطالب

مقدمه: 1

فصل اول: کلیات پژوهش    3

1-1 تعريف مسئله و اهميت آن   3

1-2 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق   5

1-3 اهداف تحقيق   6

1-3-1 اهداف کلی: 6

1-3-2 اهداف اختصاصی: 7

1-4 سوالات تحقيق   7

1-5  فرضيه‌هاي تحقيق   8

1-6 نوع و روش تحقيق   8

1-6-1 روش گردآوري اطلاعات   8

1-6-2 روش گرد آوري اطلاعات(ميداني ، كتابخانهاي و غيره ) 9

1-7 منابع تحقیق: 9

1-8 ابزار گردآوري اطلاعات   9

1-9 روش تجزيه و تحليل اطلاعات : 10

1-10 پيشينه تحقيق   10

1-11 روند تحقيق   12

1-12 كاربرد تحقيق   13

فصل دوم: ادبیات نظری پژوهش    14

شناخت فرهنگ وقف و اثرات مثبت آن بر توسعه اقتصادی پایدار  14

2-1 بررسی مفهوم: 14

2-1-1 وقف در لغت   14

2-1-2 مفهوم وقف   15

2-1-3 اقسام وقف   15

2-2 نگاهی به وقف در قبل از اسلام  16

2-3  پیشینه تاریخی وقف در جهان اسلام  17

2-3-1   وقف در قرآن   17

2-3-2  وقف در سیره پیامبر اسلام  18

2-3-3  وقف در سیره ائمه معصومین   19

2-4 وقف و سابقه تاريخي و شروط فقهي   20

2-4-1 انعقاد وقف   22

2-5 خصوصیات اجتماعی و اقتصادی وقف اسلامی   23

2-5-1  کارکرد اجتماعی وقف   25

2-5-2 کارکرد اقتصادی وقف: 27

2-6 وقف و بهبود وضع اقتصادی جامعه: 28

2-7 وقف در ایران و جهان   30

2-8 وقف در سایر مذاهب و کشور‌های مختلف   31

2-8-1   وقف در ایران   32

2-8-2 آسیب شناسی وقف در ایران   35

2-9 کارکرد وقف در نهادهای فرهنگی و آموزشی: 36

2-9-1 فرهنگ وقف در آموزش    38

2-9-2  وقف مکان‌های آموزشی   39

2-9-3  تأثيرات وقف بر برنامه آموزشي   40

2-9-4  تعيين محتواي درسي در وقف نامهها 40

2-9-5  تعیین مدت زمان تحصيل در وقف نامهها 41

2-9 -6  تعیين نحوه اداره مدارس دروقف نامهها 41

2-9-7سنت وقف در دانشگاههای جهان   43

2-10 مفهوم توسعه: 44

2-10-1 نقش وقف در توسعه  44

2-10-2 وقف و توسعه اجتماعی   45

2-10-3 وقف و توسعه فکری و فرهنگی   46

2-11 تعریف پایداری: 47

2-11-1 توسعه پایدار چیست   49

2-11-2 تفهیم بنیادی توسعه پایدار  51

2-11-3 توسعه پایدار از دیروز تا امروز  52

2-11-4 مؤلفههای توسعه پایدار: 54

2-11-5 ارکان اصلی توسعه پایدار: 54

2-11- 6 اصول توسعه پایدار  55

2-11-6-1 کنار گذاشتن تصور قدر قدرتی انسان   55

2-11-6-2 عدالت وبرابری   55

2-11-6-3 اکوسیستم بسیار مهمتر از درک و تصور فعلی است   55

2-11-6-4 آشتی توسعه و پایداری   55

2-11-6-5 مردم محوری   56

2-11-6-6 مشارکت و وفاق   56

2-11-6-7 برنامه جامع ، چرخه‌ای و تلفیقی   56

2-11-6-8 دیدی سیستمی و کل گرایانه  57

2-11-6-9 ساخت بر روی آنچه که وجود دارد: 57

2-11-6-10 انعطاف پذیری   57

2-11-6-11 استفاده عاقلانه از منابع   57

2-11-6-12 تفکر جهانی و عمل محلی   58

2-11-7 اهداف کلی توسعه پایدار : 58

2-12 مؤلفه‌های توسعه پایدار در جهت رفاه اجتماعی   61

2-13 رشد ، توسعه پایدار و توسعه پایدار اقتصادی   62

‏2-13-1   توسعه پايدارازمنظراقتصادي   64

2-13-2 نقش امنیت اقتصادی در تامین توسعه پایدار  66

2-13-3 نقش وقف در تامین امنیت اقتصادی: 67

2-14 ارتباط وقف در پایداری اقتصادی   67

2-14-1 مؤلفه‌های وقف در توسعه پایدار اقتصادی   69

2-15  تأثیر وقف بر استقلال اقتصادی و رشد و توسعه: 70

2-16  تأثیر وقف بر تحقق عدالت اجتماعی و رفاه عمومی   72

2-17 نقش وقف در توسعه پایدار اقتصادی   74

2-17-1 نمونه‌ای موردی برای برسی و تفهیم بهتر موضوع  75

2-17-1-1 مدارس    75

2-17-1-2 نخستین مدرسه در اسلام  76

2-17-1-3 باز شناسی ربع رشیدی (ربع: خانه، سرا و محله) 78

2-17-1-4 هدف ربع رشید از احداث این فرهنگسرا 78

2-17-1-5 مؤلفه‌های شهرک دانشگاهی ربع الرشید: 79

2-17-1-6 نظام وقف در ربع الرشیدی   79

2-17-1-7  ربع الرشیدی شهری با شاخصه‌های توسعه پایداری   80

2-17-1-8  توجه به اقتصاد در ربع رشیدی   81

2-17-1-9 دلایل ناپایداری شهرک ربع رشید  81

2-18 نتیجه گیری: 82

2-18-1 راهبردها 85

2-18-2 راهكارها 85

2-18-3 فرآیند طراحی شهرک دانشگاهی با محوریت وقف   86

فصل سوم : شناخت بافت و اقلیم شهر شیراز  87

3-1 دورههای تاریخی توسعهی شهر شیراز  87

3-1-1  دوران باستان و ساسانی   87

3-1-2 دوران اسلامی   88

3-1-2-1   فتح فارس توسط مسلمانان   88

3-1-2-2 آل بویه تا صفویان   89

3-1-2-3 دوران صفویه تا دوران معاصر  89

3-1-2-4 معاصر  90

3-2 وجه تسميه شيراز  91

3-3 تاريخچه شيراز  92

3-4 سيستم محلات شیراز  93

3-4-1 محلات دوران اتابکي مظفريان و آل بويه  93

3-4-2محلات شيراز در زمان صفويه: 93

3-4-3 محلات شيرازدر زمان  زندیه  94

3-4-4 محلات شيراز در عهد قاجار  96

3-5 ساختار ا صلي شهر شيراز در ادوار مختلف تاریخ   97

3-5-1 آل بویه  97

3-5-2 دوره اتابکان   98

3-5-3 دوره صفویان   99

3-5-4 دوره زنديه  101

3-6 استخوانبندی شهر در دوران  زندیه  102

3-6-1 بافت شهری در دوران زندیه  103

3-6-2 ویژگیهای فضایی و بصری   105

3-7 شيراز در دوره قاجاريه  105

3-8 شيراز در دوره پهلوي اول  106

3-9 شيراز از دوره پهلوي دوم تا دوره معاصر  107

3-10 ساختار فضایی شهر شیراز  109

3-10- 1 دوره پيش مدرن و پيش سرمايهداري (اواخر قرن سيزده ه.ش تا سال 1300 ه .ش): 109

3- 10-2 دوره مدرن سازي اوليه ( سال 1300 ه.ش تا اوايل سالهاي 1330 ه.ش ) 110

3- 10-3 دوره مدرن سازي متأخر ( از سال 1330 تا اوايل سالهاي 60) 112

3-10-4 ساختار فضائي شيراز در دوره چهارم ( دوره چالش سنت و مدرنيت ) 114

3-11  موقعيت جغرافيايی شيراز  116

3-12 آب و هوا 117

3-12-1 دماي هوا 117

3- 12 -2 رطوبت   118

3-12-3  بارندگي   119

3-12-4  باد  121

3-12-5 تابش    122

3-13 تحليل شرايط آب و هوايي   123

3-13-1  منطقه آسايش    123

3-13-1 تقويم نياز به سايه و آفتاب   128

3-14 زلزله  129

3-15 راههای منتهی به شیراز  130

3-16 ارتفاعات شیراز  132

3-17 جمعیت شیراز  132

فصل چهارم: مروری بر تجارب داخلی و خارجی   134

4-1 مدرسه چهار باغ اصفهان   134

4-1-1 شرایط گزینش و انتخاب مدرّسان و طلاب مدرسه چهارباغ اصفهان: 136

4-1-2 مواد آموزشی و دروس طلاب مدرسه چهارباغ اصفهان: 136

4-2-1 ربع رشیدی بنای وقفی دانشگاهی   138

4-3-1 شهرک دانشجویی هاروارد  140

4-3-2 تاریخچه  142

4-3-3 دانشکده‌ها و ساختمان‌های مربوط به آن   143

4-3-4 آموزش و تحصیلات   144

4-3-5 کتابخانه‌ها و آزمایشگاه‌ها 146

4-4 شهرک دانشجویی دانشگاه تهران   147

4-4-1 تأسیس    147

4-4-2 طرح و الگو  149

4-4-3 توسعه  149

4-4-4 انقلاب ۱۳۵۷ ایران   150

4-4-5 نقش سیاسی   150

فصل پنجم: استانداردها و معیارهای فنی طراحی   152

5-1 برنامه ریزی فیزیکی، شناخت و تعیین ابعاد و استانداردهای فضا 152

5-2 فضاي اداري   152

5-2-1 گروه فضاي اصلي   153

5-2-2 گروه فضاهاي وابسته اصلي   153

5-2-3 گروه فضاهاي رفاهي   153

5-2-4 گروه فضاهاي گردشی   153

5-3 فضاهاي اختصاصي   154

5-4 زيربناي خالص    154

5-4-1 فضاهاي اصلي اداري   154

5-4-2 فضاهاي وابسته اداري   155

5-4-3 فضاهاي پشتيباني و ارباب رجوع  155

5-5 مساحت محل کار (مساحت مفید) 156

5-6 مساحت مفید خالص    157

5-7 تجهيزات اداري   158

5-8 نوع ساختمان   158

5-8-2 سرویسها 158

5-8-3 منظرهها 159

5-8-4 ستها 159

5-9 انواع کالبد ساختمانهای اداری   159

5-9-1 عمق فضا 159

5-9-2 موقعیت هسته  160

5-9-3 تقسیم به اتاقها یا سلولاریزاسیون   160

5-10 هسته  161

5-10-1آسانسورها 161

5-10-2 مجاری   161

5-10-3 سرویس بهداشتی   162

5-10-4 کمدهای اتاق شستشو: 162

5-10-5 پلکانها 163

5-11 روابط در ساختمانهای اداری   163

5-11-1رابطه با دنیای خارج   163

5-11-2 لوازم فرار  164

5-12 حوزههاي فعاليتهاي دانشكده معماري : 164

5-12-1 فضاهاي آموزشي: 169

5-12-1-1 كلاس نظري   170

5-12-1-2  كلاس عمومي: 170

5-12-2 فضاهاي كمك آموزشي: 170

5-12-2-1 آزمايشگاه  170

2-2-12-5كارگاه  170

3-2-12-5 فضاهاي ورزشي و پرورشي : 171

1-13-5كتابخانه: 171

5-13-2 نمازخانه : 171

5-13-3 سالن ورزشي: 171

5-13-4 سالن چند منظوره : 172

5-13-5 اتاق مشاوره : 172

5-13-6 اتاق ورزش : 172

5-13-7 اتاق بهداشت : 172

5-14 فضاهاي اداري : 173

5-14-1 فضاهاي پشتيباني و خدمات : 173

5-14-2 فضاهاي سبز : 173

5-14-3 فضاي توقف وسايل نقليه : 174

5-14-4 فضاي ورودي : 174

5-14-5 فضاي توقف وسايل نقليه : 174

5-14-6 فضاهاي ارتباطي و غير مفيد : 174

5-15 فضاهاي نيمه باز يا مسقف : 175

5-15-1 ظرفيت : 175

5-15-2 ظرفيت دوره آموزشي يا مقطع آموزشي : 175

5-15-3 ظرفيت مجتمع آموزشي : 175

5-15-4 سطوح زير بنايي: 175

5-15-4-1 خالص: 175

5-15-4-2 ناخالص : 176

5-15-4-3 سرانه : 176

5-15-4-4 سرانه خالص زيربنا : 176

5-15-4-5 سرانه ناخالص : 176

5-15-4-6 معيارهاي تعيين ظرفيت : 177

5-15-4-7 ظرفيت كلاس : 177

5-15-4-8 ظرفيت كارگاه و آزمايشگاه : 177

5-16 ظرفيت فضاهاي پرورشي : 177

5-16-1 كتابخانه : 177

5-16-2 نمازخانه : 178

5-16-3 سالن آمفي تئاتر : 178

5-16-4 سالن ورزشي: 178

5-16-5 سالن چند منظوره : 178

5-16-6 سالن غذاخوري : 179

5-16-7 فضاهاي اداري : 179

5-16-8 سرويس هاي بهداشتي: 179

5-16-9 سرانه فضاها : 179

5-16-10 فضاهاي بسته  179

5-17  فضاهاي مربوط به فعاليتهاي آموزشي: 181

5-18-1 مبلمان فضاهای اداری   182

5-18-2 قرارگیری دیوارها 182

5-18-3 کتابخانه  183

5-18-4 سالن مطالعه  184

5-19-5 قفسههای کتاب   184

5-20 طراحی سالن‌های اجتماعات   186

5-20 -1  هندسه کلی تالارها 186

5-20-2 اقدامات اصلی در برنامه ریزی سالنها 187

5-20-3 بخشهای مختلف سالنهای اجتماعات   187

5-20-3-1 ورودي سالن: 188

5-20-3 -2  سرسرا و سالن انتظار  188

5-20-3-3 سالنهای اجتماعات   190

5-20-3-3-1 تغییرات در ابعاد سالنهای اجتماعات   190

5-20-3-3-2 چند منظوره بودن و انعطافپذیری سالن   191

5-20-3-3-3 صندلی در سالنهای اجتماعات   192

5-20-3-3-4 بالکن در سالنها 195

5-20-3-3-5 شیب سالنها 196

5-21 اتاق تجهیزات تلفن   198

5-22 موتورخانه و برق اضطراری   198

5-23 تجهیزات بهداشتی، رختکن و نظافت   199

5-24 انبار مرکزی   199

5-25 محل زندگی سرایدار  200

5-26  فضای نمایشگاهی   200

فصل ششم: مکانیابی و روند طراحی شهرک دانشجویی   201

6-1 سیر تحولات شهرسازی شیراز  201

6-1-1 شیراز 1328  204

6-1-2 شیراز 1335  205

6-1-3 شیراز 1350  206

6-1-4 شیراز معاصر  207

6-1-5 شیراز در دوره کنونی   207

6-2 کاربریهای قدیم منطقه: 208

6-3 کاربریهای جدید منطقه  209

6-4 همجواریها در منطقه  209

6-5 مکان یابی سایت   210

6-5-1  مکانهای پیشنهادی برای سایت مجموعه  211

6-5- 2  موقعیت سایت نسبت به شهر  213

6-5-3  موقعیت سایت نسبت به شریانهای شهری وضع موجود  214

6-5-4  موقعیت قرارگیری سایت در مناطق شهرداری شیراز  214

6-6 دسترسیها 215

6-6-1دسترسی سواره  215

6-6-2 دسترسی پیاده  215

6-6-3 دسترسیها در طرحهای فرادست   216

6-6-4 موقعیت سایت نسبت به محورهای شریانی پیشنهادی شیراز  217

6-7 همجواریها 218

6-8 چشم اندازهای سایت در وضعیت کنونی   218

6-9 چشم‌اندازها 220

6-10 تحلیل سایت به کمک جدول sowt  221

6-11 نتیجه گیری   224

6-12 روند طراحی مجموعه شهرک دانشجویی   225

6-12-1 ترسیم خطوط اولیه برای رسیدن به پلان   225

6-12-2 ترسیم دیاگرامهای اولیه  226

6-12-3 ترسیم محورهای  تأثیر گذار بر زمین طرح   227

6-13 طراحی حجم‌های سه بعدی اولیه  229

6-14 ترسیم پلان نهایی بام مجموعه  230

6-14-1 فرایند طراحی سایت   231

6-14-2  ترسیم پلان بام دانشکده معماری   235

6-15  فرآیند طراحی دانشکده معماری   236

6-16 ترسیم پلان طبقه همکف و اول دانشکده معماری   239

6-17 نماها و برش‌های نهایی   242

6-19 طراحی فضاهای داخلی   244

6-20 سازه مجموعه دانشکده معماری   245

6-20-1 فونداسیون   245

6-20-2 جنس دیوارها 245

6-20-3 سقف مجموعه  245

6-20-3-1 سیستم تیر ویاراندیل1 245

6-20-3-2 سقف بتن پیش تنیده  246

6-20-4 ستونها 248

6-21 تأسیسات دانشکده معماری   248

6-22 نمایش سه بعدی مجموعه  250

فهرست منابع: 253

مقدمه:

            آدمی به حکم فطرت خویش، نوع دوستی و دیگر خواهی را ارج می‌نهد و از تماشای رنج بینوایان آزرده خاطر می­گردد و جان خویش را با یاری محرومان آرامش میبخشد. تاریخ و فرهنگ، آئین ما با وقف و خیر اندیشی واقفان و بیدار دلانی در آمیخته است که نام وی را بر صحیفه ایثار و رادمردی رقم زده­اند (شاکر ، 1373 ص87).

             انسان امروز همچون نیاکان خویش به خوبی در یافته است بسیاری از معضلات که در زمینه‌های مختلف گریبان­گیر مردم یک جامعه است تنها از طریق دستگاه­های اجرایی قابل حل نبوده و مشارکت و معاضدت و یاری خود مردم را می­طلبد. اگر وقف در جامعه نهادینه شود افراد خیر و نیکوکار بخش قابل توجهی از کمبودها و تنگناهای جامعه را خودشناسی کرده و اموال و دارایی­های خود را داوطلبانه در جهت رفع آن‌ها به کار خواهند بست. متاسفانه این نهاد‌های مردمی با وجود برخورداری از قدمت و سابقه پر افتخار تاریخی آن گونه که شایسته است فراگیر نشده و نقش و  تأثیرات فرهنگی و تربیتی آن در ابعاد گوناگون تا حدودی مکتوم و مستور مانده است. در اجرای برنامه‌های بلند مدت و میان مدت توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، آنچه ذهن برنامه ریزان را بیشتر به خود مشغول می­کند، محدودیت‌های منابع در مقابل مصارف بی حد و حصر است. در نتیجه کشورهایی در این امر موفق خواهند بود که بتوانند از تعدد و تنوع مالی برخوردار باشند. در کشور ما درآمدهای بالقوه موقوفات در صورت شناسایی کامل بهرهبرداری بهینه می‌تواند به طور مستقیم و غیر مستقیم بخشی از نیازهای کشور را تامین کند. یکی از ابعاد وقف بعد اقتصادی آن است در این تحقیق سعی شده است گوشه‌ایی از وقف با رویکرد اقتصادی آن مورد توجه قرار گیرد ( خمینی، 1376).

وقف بارزترین و روشن ترین مصداق احسان، انفاق، صدقه جاریه، تعاون و باقیات صالحات است که منشا خدمات فراوان اقتصادی، رفاهی، و بهداشتی در جامعه گردیده است. وجود صدها درمانگاه، بیمارستان، مدرسه و … در سراسر کشورهای جهان شاهد و گواه آن است( دریکوند، 1386).

با این اوصاف بدیهی است توصیه فرهنگ وقف و تلاش برای دست یابی و موفقیت آن در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به عنوان یکی از مسائل و دل مشغولی‌های مسئولان و صاحب نظران در کشورهای اسلامی و برخی کشورهای غیر اسلامی می­باشد( ارجمند نیا، 1380،ص 10).

 

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1 تعريف مسئله و اهميت آن

وقف که درآن اصل مال یا ملك می­ماند و منافع و عواید آن در امور عام­المنفعه مصرف می­شود در ساماندهی زندگی فردی و اجتماعی نقش فراوانی دارد.

نماد وقف در ادوار گذشته نیز وجود داشته و پس از اسلام با  تأثیر از جهان­بینی اسلامی به صورت جهت دار مطرح می­شود. هم­چنان که در صدر اسلام نیز مسبوق است بسیاری از موقوفات نه تنها به عنوان پشتوانه اقتصادی نظام اسلامی محسوب می­شوند بلکه در کم کردن فاصله طبقاتی و نهایتا تامین عدالت اجتماعی نقش مؤثری را ایفا می­کند. در مجموع با نهاد وقف که در آن مالکیت خصوصی به نوعی مالکیت عمومی تبدیل می­شود مراکز مختلف آموزشی، فرهنگی، بهداشتی و اقتصادی ایجاد می­گردد که این امر در شهرنشینی جوامع که از مؤلفه­های توسعه اقتصادی است نقش قابل توجهی دارند؛ و به شهرها نوعی برجستگی دینی، تاریخی و اقتصادی خواهد بخشید و توسعه را همراه با عدالت اجتماعی به ارمغان خواهد آورد( شاکر 1373، ص 87 ).

براساس  تأثیری که فرهنگ وقف در ماندگاری و پایایی توسعه اقتصادی دارا می­باشد می‌تواند در پیشبرد اهداف توسعه پایدار نقش موثری را ایفا نماید.  توسعه پایدار در حقیقت ایجاد تعادل میان توسعه و محیط زیست است. توسعه پایدار چهار جنبه دارد: پایداری در منابع طبیعی ، پایداری سیاسی، پایداری اجتماعی و پایداری اقتصادی، در حقیقت توسعه پایدار تنها بر جنبه زیست محیطی اتفاقی تمرکز ندارد بلکه به جنبه­های اجتماعی و اقتصادی آن هم توجه می­کند .توسعه پایدار محل تلاقی جامعه، اقتصاد و محیط زیست است( دانشنامه حقوق اقتصادی ، 1391، ش 1).

یکی از عوامل مهم توسعه و پیشرفت در هر جامعه آموزش و پرورش است. تاریخ آموزش و پرورش در ایران به دوران­های باستانی و آریایی­های نخستین می­رسد. در دوره مادها، کودکان و نوجوانان راه و رسم زندگانی و کار و جنگاوری را درخانه و قبیله می­آموختند. آموزش رسمی مخصوص روحانیان بود و مردم دیگر از خواندن و نوشتن بی­بهره بودند. در دوران هخامنشی آموزش رسمی ویژه موبدان، شاهزادگان و دولتمردان بود. اما چون در آیین زرتشت آموزش و پرورش مهم شمرده می­شد، مردم ایران اخلاق و مهارتهای سودمند را به فرزندان خود آموزش می­دادند . در دوره ساسانی فرهنگ و تمدن ایرانی به شرق و غرب گسترش یافت اما هنوز هم آموزش به گروهی خاص محدود می­شد (مستوفی، 1377، ص3).

با ورود اسلام به ایران تحولاتی در نحوه آموزش به وجود آمد. با توجه به اهمیتی که اسلام به شریعت و عدالت اجتماعی و تجلی ارزشهای انسانی نهاد موجب گسترش و ارتقاء سطح آموزش برای اقشار مختلف جامعه گردید( فصل نامه تاریخ اسلام ، 1391 ، ش5).

ازجمله مواردی که پس از ورود اسلام به ایران مورد توجه قرارگرفت هنر و معماری ایران است. با توجه به رویکرد عدالت محوری اسلام و اینکه تمام افراد جامعه می‌توانند به طور یکسان از امکانات جامعه بهره مند شوند، بناهای عام­المنفعه و عملکردهای جدید به وجود آمد که از جمله می‌توان به فضاهایی مانند: مساجد، آب انبارها، حمام و کاروانسراها و… اشاره کرد. وجود این فضاها و عملکردهای جدید باعث ایجاد هنر و معماری نوین گردید که با ارتقای معماری گذشته و به کارگیری اصول مبانی اسلام هنر و معماری ایرانی اسلامی را شکل داد (خطیبی، 1390).

مساجد، مدارس و حوزه­های علمیه جزء اولین فضاهای آموزشی بوده­اند، حوزه‌های علمیه از آن دسته فضاهایی بودند که محل اسکان و تحصیل دانش آموختگان توامان در یك مجموعه قرار داشت. این گونه فضاها طی سال­ها با به وجود آمدن مؤسس ات و مجتمع‌های دانشگاهی ارتقاء یافت اما همواره معایب و کاستی‌هایی به همراه داشته­اند.

حال با توجه به مباحث یاد شده سوال این است که چگونه می‌توان با بهره­وری از رویکرد اقتصادی توسعه پایدار بر اساس فرهنگ وقف موجب ارتقای سطح آموزش و بهبود مجموعه‌های دانشجویی شویم؟

1-2 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

انجام تحقیق در هر زمینه علمی، به دلایل مختلفی صورت می‌گیرد، از جمله این دلایل می‌توان به گسست دانش در آن زمینه یا نبود تحقیق جامع اشاره کرد. تحقیق حاضر از جمله تحقیقات بکر و جدید است که تا بحال انجام نشده است و ضروری است که به آن پرداخته شود.

تاکنون موضوع وقف و موقوفات از ابعاد مختلفی چون فقهی، حقوقي، قضايي و اعتقادي بررسي شده و بعضي از پژوهش­ها بر تأثير آن‌ها بر محيط­هاي شهري و روستايي تأكيد دارند. اما در زمينه تأثير وقف در نظام آموزشي به ويژه شهر شیراز پژوهشی صورت نگرفته است. در پژوهش حاضر اين موضوع به شكل مبسوط و كامل با مؤلفه­های تحقیق بررسي شده است.

از دیگر دلایل اهمیت تحقیق در ارتباط با موضوع مورد مطالعه، نیاز به ارتقای سطح آموزش و بهبود مجموعه‌های دانشجویی و برآورده کردن آن از طریق توسعه پایدار بر اساس فرهنگ وقف است.

1-3 اهداف تحقيق

1-3-1 اهداف کلی:

هدف اصلی از طراحی شهرک دانشجویی، علاوه بر اينکه پاسخگوی نيازهای ساکنين در مقياس شهری– کشوری است، موجب زنده نگاهداشتن هنر اصيل ايرانی در شهر شيراز می‌گردد.

طراحی اين مجموعه با هدف احيای فصل مشترک فرهنگ وقف و معماری و معرفی و انتقال اين ميراث از گذشتگان به نسل­های آينده.

ايجاد مکانی جهت رسيدن به يک کيفيت محوری در فضای معماری که سبب ايجاد بهبود شرایط آموزشی در چهارچوب فرهنگ وقف و توسعه پایدار اقتصادی می‌شود.

1-3-2 اهداف اختصاصی:

اين مجموعه علاوه بر آموزش و ایجاد مکانی برای پرورش بدون دغدغه مالی برای دانشجویان در شهر شيراز، اهداف اختصاصی زير را دنبال می‌کند:

ـ ايجاد مکانی جهت معرفی پيشينه فرهنگی- هنری شيراز هم در هنر و هم در معماری .

ـ ايجاد مکانی جهت احياء و حفظ فرهنگ وقف.  

ـ اشتغال­زايی و افزایش اشتغال. ايجاد مکانی که موجب تعامل هرچه بيشتر بين هنرمندان، وقف کنندگان و جامعه شود.

ـ ایجاد شهرکی متناسب برای زندگی موقت وشرایط رفاهی و اجتماعی برای دانشجویان

ـ ايجاد زمينه روشن جهت بازیابی تفکر وقف برای کسانی که به این امور می‌پردازند.

1-4 سوالات تحقيق

1-  چگونه می‌توان با بهره وری از رویکرد اقتصادی توسعه پایدار بر اساس فرهنگ وقف موجب ارتقای سطح آموزش و بهبود مجموعه‌های دانشجویی شویم؟

2- نقش مؤلفه‌های غیرکالبدی و معنوی همچون مفهوم وقف در کالبد شهرک دانشجویی چگونه نمایان می­گردد؟

1-5  فرضيه‌هاي تحقيق

ـ به نظر می­رسد این شهرک دانشجویی،  پاسخگوی نیازهای علمی دانشجویان و تأمین منابع مالی آنان باشد.

ـ به نظر می­رسد این مجموعه بتواند پیوندی در جهت وقف و توسعه پایدار اقتصادی در شهرک­های دانشجویی ایجاد کند.

1-6 نوع و روش تحقيق

اين پژوهش با توجه به فرضيه‌های فوق از لحاظ هدف کاربردی و با روش­های ترکيبی تحقيق از جمله روش مطالعات موردی، توصيفی، تحليلی انجام گرفته است زیرا از طرفی در پی توصیف و شناخت شرایط موجود ( توصیف) و از طرف دیگر در پی تحلیل مفاهیم و کشف عناصر و مفاهیم اصلی است .

1-6-1 روش گردآوري اطلاعات

در اين پژوهش از روش توصيفی و تحليلی، تکنيک اسنادی (کتابخانه‌ای و اينترنت) استفاده و همچنين مطالعات ميدانی و پيمايشی نيز به کاربرده مي شود.

1-6-2 روش گرد آوري اطلاعات(ميداني ، كتابخانه­اي و غيره )

مطالعات کتابخانه‌ای با بررسی نمونه‌های موردی و …

1-7 منابع تحقیق:

در این تحقیق از سه گونه منبع استفاده شده است . 1 – منابع روایی: مهمترین منبع برای جمع آوری وقف است. کتاب­هایی مانند بحار النوار، کافی، نهج البلاغه و … در این طبقه قرار می­گیرند. 2- منابه تاریخی و تفسیری افزون بر منابع روایی : برخی منابع تاریخی نیز منابع خوبی برای دستیابی به موضوع وقف است. این کتاب­ها نیز مورد استفاده قرار گرفته­اند. 3- کتاب­ها و مقالاتی که در زمینه اثرات وقف، وقف در اسلام، وقف در نهاد‌های آموزشی، کارکرد وقف در اقتصاد، اقتصاد پایدار و … نیز در این پژوهش مورد برسی قرار گرفته‌اند.

تعداد صفحه : ۲۸۶

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        --------******** ****       baharfile@zoho.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--------  -------- --------

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 
 

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید