دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد بررسي جامعه شناختي کيفيت زندگي سرپرستان خانوار شهر زنجان در سال 1392

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع ارشد علوم اجتماعی 

گرایش : جامعه شناسی

عنوان : بررسي جامعه شناختي کيفيت زندگي سرپرستان خانوار شهر زنجان در سال 1392

دانشگاه پيام نور

 

پايان‌نامه

براي دريافت مدرک کارشناسي ارشد

رشته جامعه شناسي

گروه علوم اجتماعي

 

عنوان پايان‌نامه:

بررسي جامعه شناختي کيفيت زندگي سرپرستان خانوار

شهر زنجان در سال 1392

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکيده

بيان مساله: با توجه به اينكه شناخت كيفيت زندگي خانوارها، يكي از موارد بسيار مهم در حوزه تعيين سبك زندگي كنشگران اجتماعي مي‌باشد، لذا پژوهش حاضر به دنبال مطالعه و بررسي جامعه‌شناختي کيفيت زندگي سرپرستان خانوارهاي شهرستان زنجان مي‌باشد. در واقع سوال اصلي تحقيق اين بوده كه وضعيت كيفيت زندگي خانواده‌ها و خانوارهاي شهرستان زنجان چگونه بوده و عوامل و فاكتورهاي موثر در تغيير كيفيت زندگي در بين سرپرستان خانوارهاي شهر زنجان چيست؟

روش‌شناسي تحقيق: پژوهش حاضر به صورت روش كمي انجام گرديده و با استفاده از شيوه پيمايشي اجرا گرديده است كه ابزار جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات پرسشنامه بوده است. جامعه آماري اين تحقيق كليه سرپرستان خانوارهاي شهرستان زنجان مي‌باشد که طبق نتايج آخرين سرشماري انجام‌ يافته(در سال 1390) تعداد آنها 110943 خانوار بوده كه با استفاده از فرمول كوكران، 390 خانوار به عنوان جمعيت انتخاب گرديده و سرپرستان آنها مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته‌اند.

به منظور تجزيه و تحليل داده‌ها، از نرم افراز SPSS  استفاده گرديده و جهت بررسي فرضيات تحقيق، بر اساس سطح سنجش متغيرهاي مورد بررسي از روش‌هاي آماري توصيفي و استنباطي همانند ضرايب همبستگي(اسپيرمن، پيرسون و … ) و آزمون‌هاي آماري پارامتريك( آزمون t، تحليل واريانس و … ) استفاده گرديده است.

يافته‌هاي تحقيق: بر اساس تحليل داده‌هاي جمع‌آوري‌شده، بين اغلب متغيرهاي زمينه‌اي(همانند سن، سواد، تاهل و … ) با متغير سبك زندگي و مولفه‌هاي آن رابطه معنادار وجود داشت. همچنين بين متغيرهاي اعتماد اجتماعي، كيفيت زندگي و سبك زندگي و مولفه‌هاي آن رابطه معناداري وجود داشت.

واژگان کليدي:

کيفيت زندگي، سبک زندگي فرهنگي، محصولات فرهنگي، اوقات فراغت، سرپرستان خانوار.

  

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                                                                                                    صفحه

فصل اول: کليات تحقيق

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……….2

تعريف مساله و بيان سؤالهاي اصلي تحقيق…………………………………………………………………………………………………. ……….4

ضرورت انجام تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………. ……….9

هدف ها………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..12

فصل دوم: ادبيات تحقيق

بخش اول: مرور پیشینیه پژوهشی……………………………………………………………………………………………………………… ……..14

پيشينه خارجي………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..14

پيشينه داخلي………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……..21

بخش دوم: مباني نظري تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………. ……..26

رويکردهاي مختلف به مفهوم کيفيت زندگي………………………………………………………………………………………………. ……..26

رويکرد پزشکي……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……..27

تبيين هاي روان شناختي………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..28

رويکرد روان شناختي اجتماعي…………………………………………………………………………………………………………………. ……..29

رويکرد کنش متقابل……………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..30

رويکرد جامعه شناختي……………………………………………………………………………………………………………………………. ……..31

ديدگاه بوم شناسي………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..32

نظريه ي کنش اجتماعي  پارسنز……………………………………………………………………………………………………………….. ……..36

نظريه هاي مکتب تضاد…………………………………………………………………………………………………………………………… ……..39

مفهوم کيفيت زندگي از نگاه ساير نظريه پردازان………………………………………………………………………………………….. ……..40

ريف و سينگر……………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..40

فلاناگان………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..42

کالمن………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..42

گودمن………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……..43

زیمل……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….43

تورشتاین وبلن…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………46

ماکس وبر………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..47

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                                                                                                    صفحه

گافمن……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..48

جورج هربرت مید…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….50

آنتونی گیدنز…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….51

پیر بوردیو………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..52

نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو……………………………………………………………………………………………………………………………………..52

مصرف و سليقه فرهنگي نخبه‌گرايانه……………………………………………………………………………………………………………………………53

نظريه‌ي بورديو در مورد اوقات فراغت………………………………………………………………………………………………………………………..54   نظريه ي بورديو درباره مصرف فرهنگي……………………………………………………………………………………………………………………….55

اعتماد اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………56

بخش سوم :چارچوب نظري…………………………………………………………………………………………………………………… ……..57

شاخص های کیفیت زندگی بر اساس نظریه های مختلف………………………………………………………………………………………………58

متغيرهاي عيني………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..60

متغيرهاي ذهني……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……..65

فرضيه ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..72

مدل نظری تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..73

فصل سوم: روش شناسي

روش تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……..75

ابزار گردآوري اطلاعات (تکنيک تحقيق)…………………………………………………………………………………………………… ……..76

شيوه­ي اجرا………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..76

سطح تحليل…………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..77

واحد تحليل…………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..78

قلمرو پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……..78

روش ها و تکنيک هاي آماري…………………………………………………………………………………………………………………. ……..78

تعاريف نظري و عملياتي مفاهيم………………………………………………………………………………………………………………. ……..79

تعريف نظري کيفيت زندگي و ابعاد آن…………………………………………………………………………………………………….. ……..79

تعريف عملياتي کيفيت زندگي…………………………………………………………………………………………………………………. ……..80

تعريف متغيرهاي زمينه اي……………………………………………………………………………………………………………………….. ……..85

شناسايي متغيرهاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………. ……..87

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                                                                                                    صفحه

جمعيت آماري و نمونه…………………………………………………………………………………………………………………………… ……..87

نمونه گيري………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..88

حجم نمونه………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..88

شيوه­ي انتخاب نمونه…………………………………………………………………………………………………………………………….. ……..89

فصل چهارم: يافته هاي تحقيق

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………91

مشخصات عمومی پاسخگویان……………………………………………………………………………………………………………………………………92

بخش سوم: آزمون فرضيه ها…………………………………………………………………………………………………………………… ……109

فرضيه اول:…………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……109

فرضيه دوم:  ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……114

فرضيه سوم:…………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……119

فرضيه چهارم:………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……124

فرضيه پنجم:………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……129

فرضيه ششم:………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……131

فرضيه هفتم:…………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……133

فرضيه هشتم:………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……133

بررسي و تحليل رگرسيون چندگانه: ………………………………………………………………………………………………………… ……134

فصل پنجم: نتايج نهايي، پيشنهادها و محدوديت­ها

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..138

بحث و نتيجه‌گيري………………………………………………………………………………………………………………………………………………….138

محدوديت هاي پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………. ……148

ارائه پيشنهادها………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……149

منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……150

  

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                                                                                                                              صفحه

جدول شماره یک ابعاد عيني و ذهني کيفيت زندگي………………………………………………………………………………………………………67

جدول شماره دو عامل هاي کيفيت زندگي و مبناي نظري آنها……………………………………………………………………………………….68

جدول شماره 1 توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت سني آنها…………………………………………………………………………….92

جدول شماره 2  توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب وضعيت جنسي آنها……………………………………………………………………….93

جدول شماره 3 توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت تأهل آنها…………………………………………………………………………….94

جدول شماره 4  توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضيت مالکيت مسکن آنها……………………………………………………………….95

جدول شماره 5  توزيع فراواني پاسخگويان براساس متراژ منزل محل سکونت آنها……………………………………………………………96

جدول شماره 6  توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان تحصيلات آنها……………………………………………………………………….97

جدول شماره 7 توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان تحصيلات همسر آنها……………………………………………………………….98

جدول شماره 8 توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت شغلي آنها…………………………………………………………………………..99

جدول شماره 9 توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت شغلي همسر آنها……………………………………………………………….100

جدول شماره 10 توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان درآمد آنها…………………………………………………………………………..101

جدول شماره 11 توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان درآمد همسر آنها………………………………………………………………….102

جدول شماره 12 توزيع فراواني پاسخگويان براساس طبقه اقتصادي – اجتماعي آنها……………………………………………………….103

جدول شماره 13 توزيع فراواني پاسخگويان براساس منطقه محل سکونت آنها……………………………………………………………….104

جدول شماره 14 توزيع فراواني پاسخگويان براساس تعداد فرزندان دختر آنها………………………………………………………………..105

جدول شماره 15 توزيع فراواني پاسخگويان براساس تعداد فرزندان پسر آنها………………………………………………………………….106

جدول شماره 16 توزيع فراواني پاسخگويان براساس تعداد اعضاء فعلي خانواده آنها……………………………………………………….107

جدول شماره 17 توزيع فراواني پاسخگويان براساس محل سکونت آنها………………………………………………………………………..108

جدول شماره 18 جدول توصيفي مربوط نمره کيفيت زندگي بر حسب محل سکونت……………………………………………………..109

جدول شماره 19 ميانگين نمره كيفيت زندگي بر حسب محل سكونت…………………………………………………………………………..109

جدول شماره 20 جدول توصيفي مربوط ميانگين نمرات ابعاد و مولفه‌هاي کيفيت زندگي بر حسب محل سکونت………………111

جدول شماره 21 جدول نتايج اجراي آزمون تحليل واريانس براي بررسي رابطه بين مولفه‌هاي كيفيت زندگي و محل سكونت………111

جدول شماره 22 جدول توصيفي مربوط نمره کيفيت زندگي بر حسب ” گروههای سنی “…………………………………….114

جدول شماره 23 ميانگين نمره كيفيت زندگي بر حسب “ميزان سن و گروه‌هاي سني”……………………………………………………114

جدول شماره 24 جدول توصيفي مربوط ميانگين نمرات ابعاد و مولفه‌هاي کيفيت زندگي بر حسب گروه‌هاي سني…………….116

جدول شماره 25 جدول نتايج اجراي آزمون تحليل واريانس براي بررسي رابطه بين مولفه‌هاي كيفيت زندگي و گروه‌هاي سني مختلف…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..116

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                                                                                                  صفحه

جدول شماره 26 ميانگين نمره كيفيت زندگي بر حسب ميزان تحصيلات………………………………………………………………………………119

جدول شماره 27 جدول توصيفي مربوط ميانگين نمرات ابعاد و مولفه‌هاي کيفيت زندگي بر حسب ميزان سواد…………………………..119

جدول شماره 28 جدول توصيفي مربوط ميانگين نمرات ابعاد و مولفه‌هاي کيفيت زندگي بر حسب ميزان سواد………………………….121

جدول شماره 29 جدول نتايج اجراي آزمون تحليل واريانس براي بررسي رابطه بين مولفه‌هاي كيفيت زندگي و سطح سواد و تحصيلات………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 121

جدول شماره 30 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و متغير “نوع شغل پاسخگويان” ……………………………………………………..124

جدول شماره 31 ميانگين نمره كيفيت زندگي بر حسب نوع شغل…………………………………………………………………………………124

جدول شماره 32 جدول توصيفي مربوط ميانگين نمرات ابعاد و مولفه‌هاي کيفيت زندگي بر حسب نوع شغل…………………….126

جدول شماره 33 جدول نتايج اجراي آزمون تحليل واريانس براي بررسي رابطه بين مولفه‌هاي كيفيت زندگي و نوع شغل…..126

جدول شماره 34 آماره‌هاي توصيفي و ميانگين نمره كيفيت زندگي بر حسب جنسيت……………………………………………………..129

جدول شماره 35 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و متغير “جنسيت”…………………………………………………………………………129

جدول شماره 36 آماره‌هاي توصيفي و ميانگين نمره مولفه‌هاي كيفيت زندگي بر حسب جنسيت………………………………………130

جدول شماره 37 رابطه بين مولفه‌هاي متغير كيفيت زندگي و جنسيت……………………………………………………………………………130

جدول شماره 38 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و متغير “سبک زندگي” …………………………………………………………………131

جدول شماره 39 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و متغير “مصرف فرهنگي” …………………………………………………………….132

جدول شماره 40 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و متغير “اوقات فراغت” ………………………………………………………………..132

جدول شماره 41 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و “اعتماد اجتماعي”………………………………………………………………………133

جدول شماره 42 رابطه بين متغير ” کيفيت زندگي” و ” پايگاه اجتماعي – اقتصادي”……………………………………………………..133

جدول شماره 43 روش به كار گرفته‌شده براي انجام تحليل رگرسيون چندگانه……………………………………………………………….134

جدول شماره 44 خلاصه نتيجه مدل به كار گرفته‌شده براي تحليل رگرسيون چندگانه  …………………………………………………..134

جدول شماره 45 نتايج آزمون تحليل واريانس(ANOVA) براي رگرسيون چندگانه ……………………………………………………….134

جدول شماره 46 نتايج اصلي و نهايي تحليل رگرسيون چندگانه ………………………………………………………………………………….135

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                                                                                                                              صفحه

نمودار شماره 1 توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت سني آنها ……………………………………………………………………………92

نمودار شماره 2 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب وضعيت جنسي آنها………………………………………………………………………..93

نمودار شماره 3توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت تأهل آنها……………………………………………………………………………..94

نمودار شماره 4 توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضيت مالکيت مسکن آنها………………………………………………………………..95

نمودار شماره 5 توزيع فراواني پاسخگويان براساس متراژ منزل محل سکونت آنها……………………………………………………………..96

نمودار شماره 6  توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان تحصيلات آنها……………………………………………………………………….97

نمودار شماره 7  توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان تحصيلات همسر آنها………………………………………………………………98

نمودار شماره 8  توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت شغلي آنها………………………………………………………………………….99

نمودار شماره 9  توزيع فراواني پاسخگويان براساس وضعيت شغلي همسر آنها………………………………………………………………100

نمودار شماره 10 توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان درآمد آنها…………………………………………………………………………..101

نمودار شماره 11  توزيع فراواني پاسخگويان براساس ميزان درآمد همسر آنها………………………………………………………………..102

نمودار شماره 12  توزيع فراواني پاسخگويان براساس طبقه اقتصادي – اجتماعي آنها………………………………………………………103

نمودار شماره 13 توزيع فراواني پاسخگويان براساس منطقه محل سکونت آنها……………………………………………………………….104

نمودار شماره 14 توزيع فراواني پاسخگويان براساس تعداد فرزندان دختر آنها………………………………………………………………..105

نمودار شماره 15 توزيع فراواني پاسخگويان براساس تعداد فرزندان پسر آنها………………………………………………………………….106

نمودار شماره 16 توزيع فراواني پاسخگويان براساس تعداد اعضاء فعلي خانواده آنها……………………………………………………….107

نمودار شماره 17 توزيع فراواني پاسخگويان براساس محل سکونت آنها………………………………………………………………………..108

نمودار شماره 18 نمره “كيفيت زندگي” بر حسب “محل سكونت”………………………………………………………………………………110

نمودار شماره 19 ميانگين نمره “كيفيت زندگي” بر حسب “گروههای سنی”………………………………………………………………….115

نمودار شماره 20 ميانگين نمره “كيفيت زندگي” بر حسب “ميزان تحصيلات”……………………………………………………………….120

نمودار شماره 21 ميانگين نمره “كيفيت زندگي بر حسب “نوع شغل پاسخگويان”………………………………………………………….125

 

فصل اول:

کليات تحقيق

 

مقدمه

زندگي موهبتي الهي است که انسان‌ها در طول عمر خويش از آن بهره‌مند مي‌شوند. قرن حاضر شاهد تغييرات چشمگيري در مورد ديدگاه آدمي نسبت به زندگي بوده است. در اين قرن تنها حفظ زندگي به ‌‌شکل معمول مطلوب نبوده، بلکه ارتقاء کيفيت زندگي در زمينه‌هاي متعدد تلاش اساسي جوامع تلقي مي‌شود. داشتن کيفيت زندگي مطلوب همواره آرزوي بشر بوده و است. در ابتدا اين آرزو به بهبود وضعيت‌هاي ظاهري افراد از قبيل ميزان درآمد، تحصيلات، سلامتي جسمي و مسکن محدود بود. ولي اکنون به طيف‌هاي وسيعي از جمله متغيرهاي کيفي و ذهني توجه مي‌شود. کيفيت زندگي به دليل گسترش روند صنعتي‌شدن و پيشرفت فناوري که توجه به بعد کمي زندگي انسان را مد نظر قرار مي‌دهد و همچنين بدنبال غفلت از جنبه‌هاي کيفي زندگي انسان طي چند دهه گذشته در کشورهاي غربي بحث کيفيت زندگي مورد توجه انديشمندان و متفکران علوم انساني قرار گرفت.

پروژه حاضر در کنار تعريف مفهوم کيفيت زندگي و با گريزي به ابعاد مختلف کيفيت زندگي به بررسي کيفيت  زندگي و رابطه آن با سبک زندگي فرهنگي نيز مي‌پردازد  تا از اين طريق به تعريفي مشخص و شيوه‌اي دقيق در سنجش کيفيت زندگي شهري دست يابد و در راستاي ارتقاء آن قدم بردارد. در اين پروژه شهرزنجان را، که همچون اکثر شهرهاي داخل و خارج از کشور داراي مناطقي با فاصله طبقاتي است و اين امر کيفيت زندگي متفاوتي را بين مناطق مختلف شهر موجب شده است، به‌عنوان نمونه موردي مد‌نظر قرار گرفته است.

به هر حال مشخص است که کيفيت زندگي داراي معاني مختلفي نزد افراد متفاوت است که اين افراد بسته به متغيرهاي طبقه‌ي اجتماعي، جنس، سن، محل سکونت، وضعيت تاهل، وضعيت اشتغال و … تعاريف متفاوتي از کيفيت زندگي دارند.

همه انسانها از آغاز حيات خود در جست و جوي بهبود بخشيدن به کيفيت زندگي‌شان بوده اند، اما در دوران معاصر کيفيت زندگي به موضوع مطالعه‌ي دانشمندان تبديل شده است، زيرا آنها به اين واقعيت پي برده‌اند که آينده‌ي جامعه در گرو شناسايي عواملي است که بر شرايط زندگي انسانها تاثير مي‌گذارد(صادقي، 1383).

تاريخچه پيدايش مفهوم کيفيت زندگي به دوران ارسطو در 385 سال قبل از ميلاد مسيح باز مي‌گردد. در آن دوران ارسطو «زندگي خوب» يا «خوب انجام دادن کارها» را به معني شاد بودن در نظر گرفته است، ليکن در عين حال به تفاوت مفهوم شادي در افراد مختلف پرداخته است و ذکر نموده است. سلامتي که باعث شادي در يک فرد بيمار مي­شود با ثروت که فرد فقيري را شاد مي‌کند يکسان نيست و به‌طور مشخص بيان نموده است که شادي نه تنها براي افراد مختلف معاني متفاوتي دارد بلکه براي يک فرد نيز در شرايط متفاوت معني يکساني نخواهد داشت. به هر‌حال در آن زمان شادي يا شادمانه زيستي معادل با آنچه که امروز کيفيت زندگي نام دارد تلقي مي­شد؛ ولي اصطلاح «کيفيت زندگي» تا قرن بيستم مورد استفاده قرار نگرفته بود(نجات، 1387).

واژه کيفيت زندگي در سال 1920 ميلادي توسط پيگو در کتاب اقتصاد و رفاه، مورد استفاده قرار گرفت. از دهه­ي 1930 محققان مختلف علمي به تحقيق، تحليل، سنجش و اهميت کيفيت زندگي در مناطق مختلف جغرافيايي روي آوردند و سعي در تبيين کيفيت زندگي در مناطق شهري و ايالات متحده و هم‌چنين مربوط به ملت‌هاي مختلف در ايالات متحده مورد ارزيابي قرار دهند. تاريخچه پژوهش در کيفيت زندگي به تحقيقات جامعه‌شناختي برمي­گردد و در زمينه بهداشت رواني از دهه 1960 ميلادي به دنبال نهضت مؤسسه زدايي آغاز گرديده است(زکي، 1387).

گرچه مفهوم کيفيت زندگي از اواخر قرن بيستم مورد توجه جامعه‌شناسان قرار گرفته است، اما ريشه‌هاي آن در جامعه‌شناسي را مي‌توان تا اواسط قرن بيستم پي گرفت. در جامعه‌شناسي اولين اثر مهم درباره کيفيت زندگي از آگبرن[1] (1946) مي­باشد که درباره حيات روستايي در ايالات متحده نوشته شده است. در دهه 1960 هنگامي که جامعه‌شناسان عليه چيرگي شاخص‌هاي اقتصادي واکنش نشان دادند، مفهوم کيفيت زندگي در پژوهش‌هاي اجتماعي اهميت يافت اما تا آن هنگام تمام شاخص‌هاي کيفيت زندگي، عيني بودند. در دهه 1970 شاخص هاي ذهني هم براي سنجش کيفيت زندگي اضافه شدند. اولين بار کمپبل و همکاران در اثر خود در سال 1976 به شاخص‌هاي ذهني و روان‌شناختي کيفيت زندگي توجه کردند[2] (کمپبل، 1976).

مراکز تحقيقاتي گوناگوني هم‌اکنون به سنجش کيفيت زندگي در سطح ملي و بين‌المل مي‌پردازند. در ايالات متحده آمريکا از دهه 1960 انستيتو تحقيقات اجتماعي در دانشگاه ميشيگان و مرکز نظرسنجي شيکاگو کيفيت زندگي را مي­سنجند و از سال 1995 با تأسيس انجمن بين المللي پژوهش‌هاي کيفيت زندگي[3]، سنجش اين مفهوم به خوبي نهادينه شده است[4] (فيليپس، 2006).

توجه به مفهوم کيفيت زندگي در مجامع علمي و نيز در ميان سياست‌گذاران روبه فزوني است و اين مفهوم در بسياري از حوزه‌هاي علوم‌ اجتماعي و بهداشتي مورد استفاده قرار مي­گيرد. به واقع مي‌توان گفت که کيفيت زندگي مفهومي بين رشته‌اي در علوم اجتماعي است.

توجه به مفهوم کيفيت زندگي مرهون رشد ديدگاه‌هاي کمتر اقتصادي درباره کيفيات زندگي اجتماعي است. مفهوم کيفيت زندگي سعي مي­کند شرايط زندگي مردم را در زمينه اجتماعي خود آنها بررسي کند. به همين دليل شاخص‌‌‌هايي را براي سنجش اين مفهوم انتخاب مي­کند که وابستگي زيادي به زمينه پژوهش دارند(نوغاني، 1388).

 

تعريف مساله و بيان سؤالهاي اصلي تحقيق

کيفيت زندگي از مسايل پيش روي جهان امروز و از مباحث اساسي در تکوين سياست‌گذاري اجتماعي به شمار مي‌رود. بدون شک در طول سه دهه اخير، کيفيت زندگي، به عنوان جانشيني براي رفاه مادي، به اصلي‌ترين هدف اجتماعي کشورهاي مختلف تبديل شده است. امروزه کيفيت زندگي، يکي از چارچوب‌هاي نظري مورد قبول در بررسي شرايط زندگي جوامع مختلف به شمار مي‌رود. مطابق آمارهاي موجود، نزديک به نيمي از مردم جهان، ساکن شهرها مي‌باشند و انتظار افزايش آن در دهه‌‌هاي آينده وجود دارد، در حالت کلي اين موضوع را مي‌توان ناشي از تلاش مردم براي ارضاي نيازهاي خود و وجود امکانات مناسب زندگي شهري در شهرها دانست. شهر به عنوان يک سامانه داراي عناصر گوناگوني است و به صورت مداوم بر آنها اثر مي‌گذارد و يا از آنها تاثير مي‌پذيرد. اين سامانه داراي تقسيمات کوچکتري زير عنوان محله مي‌باشد. اين پژوهش با بهره‌گيري از ابعاد مختلف کيفيت زندگي به بررسي وضعيت کيفيت زندگي سرپرستان خانوار ساکن در محله‌هاي مختلف شهر زنجان مي‌پردازد.

گرچه مفهوم کيفيت زندگي کاربردهاي فراواني دارد، اما ارايه تعريفي روشن و جامع براي آن دشوار است چون در زمينه‌هاي گوناگون و با کاربردهاي متفاوتي به کار گرفته شده است. خود مردم معمولاً تصوير روشني از کيفيت زندگي خود در ذهن دارند. آنها معمولاً مي­دانند که اگرچه شرايطي رخ دهد در زندگي احساس خوشبختي خواهند داشت. به عنوان مثال درآمد بيشتر، داشتن خانه (يا خانه بزرگتر) اتومبيل خوب، تعطيلات فراوان و غيره. همچنين مردم معمولاً به صراحت مي­گويند که اگرچه شرايطي رخ دهد، همگان احساس خوشبختي (کيفيت زندگي جمعي) خواهند کرد. به عنوان مثال وجود محله يا شهري آرام و زيبا، نبود ترافيک، نبود بيکاري و فقر، وجود امکانات درماني براي همه و غيره.

در واقع در هنگام تعريف کيفيت زندگي، از آنجايي که قرار است وضعيت مطلوب تصوير شود تا موقعيت کنوني با آن مقايسه شود، مسأله تا حدي فلسفي مي­شود. هنوز فلاسفه توافقي درباره شهر آرماني، جايي‌که همگان در آن خوشبخت هستند، ندارند. چنين بحثي اساساً ريشه‌هاي ايدئولوژيک و ديني دارد چرا که قرار است خوب و بد را تعيين کند.

نکته ديگر آنکه هنوز فلاسفه توافقي درباره افضل بودن برابري يا عدالت ندارند. آيا دولت بايد از ناتوانان حمايت کند؟ کدام جامعه بهتر است؟ جامعه‌اي که در آن افراد آزادند تا کام خود را برآرند يا جامعه‌اي که دولت در آن اعمال قدرت مي­کند و از حقوق همگاني حفاظت مي­کند؟

آيا شرايط براي همگان بايد برابر باشد، آيا تمام انواع نابرابري مذموم است؟ به هرحال تعاريفي که هم‌اکنون ارايه مي­شود بازتاب کيفيات و کميابي مطلوب جامعه انساني است که البته مي‌تواند در طول زمان تغيير کند.

ويژگي مفهوم کيفيت زندگي آن است که مي­تواند شامل تمام کيفيات (مفاهيم) جامعه‌شناختي شود. يعني گستره بزرگي از مفاهيم جامعه‌شناختي مي­توانند در چتر کيفيت زندگي قرار بگيرند. اما وجه مهم اين مفهوم آن است که معمولاً براي بررسي عملکرد و نتايج سياست‌ها و برنامه‌ها مورد استفاده قرار مي­گيرد به همين خاطر معمولاً در هر زمينه بنابر انتظارات سياست‌گذاران و مجريان برنامه‌هاي اجتماعي تعريف مي­شود. برخي مؤلفان کيفيت زندگي را تنها احساس خوشبختي دانسته اند(ميلبراث[5]، 1978).

سازمان بهداشت جهاني کيفيت زندگي را بهزيستي در حوزه‌هاي اجتماعي، رواني و فيزيکي مي‌داند و آن را چنين تعريف مي­کند: «کيفيت زندگي ادراک فرد از موقعيت زندگي خود در چهارچوب نظام‌هاي فرهنگي و ارزشي است که در آن زندگي مي­کند و با اهداف، معيارها، و دغدغه‌هاي او رابطه دارد. اين امر بسيار گسترده است و به شيوه‌اي پيچيده تحت تأثير سلامت فيزيکي، حالت رواني، و ميزان استقلال و روابط او با جنبه‌هاي مهم محيط وي قرار دارد(هوکوگروپ،[6] 1993).

با توجه به تعاريف ارائه شده، مي‌توان گفت که اصولاً کيفيت زندگي مفهومي پيچيده و چندبعدي است که با وضعيت جمعيت در يک مقياس جغرافيايي خاص(مانند روستا، شهر، و يا کشور) در رابطه است و از اين رو، هم به شاخص‌هاي ذهني يا کيفي و هم به شاخص‌هاي عيني و کمي متکي است(کوکبي، ۱۳۸۵).

استان زنجان که از آن به عنوان فلات زنجان نيز نام برده مي شود، در قسمت مرکزي و شمال غربي کشور، و مابين35 درجه و 25 دقيقه تا 37 درجه و15 دقيقه عرض شمالي و 47درجه و 1 دقيقه تا 49 درجه و 52 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است. اين استان با هفت استان هم‌مرز مي‌باشد به طوريکه از شمال به شهرستان خلخال از استان اردبيل، و شهرستان رودبار از استان گيلان، از شمال شرقي و شرق به شهرستان‌هاي تاکستان و بوئين زهرا و قزوين از استان قزوين، از جنوب به شهرستان همدان از استان همدان، از جنوب غربي به شهرستان بيجار از استان کردستان و از مغرب به شهرستان تکاب از استان آذربايجان غربي و از شمال غرب به شهرستان‌هاي ميانه و هشترود از استان آذربايجان شرقي محدود است. وسعت استان  حدود 21848  کيلومتر مربع و تراکم نسبي در استان 42 نفر در هر کيلومتر مي باشد. به اين ترتيب در مقايسه با ميانگين مساحت استان‌هاي کشور (65920کيلومتر مربع)، استان زنجان در رديف استانهاي کوچک از نظر وسعت قلمرو دارد و سهم نسبي استان از مساحت کل کشور 34/1درصد مي‌باشد.

شهرستان زنجان  از شمال به بخش‌هاي آق‌کند و هشت جين از شهرستان خلخال، از شمال شرقي به ماسوله، فومن، رشت و شهرستان رودبار زيتون، از شرق به بخش هاي سيردان، تاکستان، آوج از استان قزوين، از جنوب به کبوتر آهنگ از استان همدان، از جنوب غربي به شهرستان بيجار، از مغرب به تکاب و از شمال غربي به قره آقاج و ميانه محدود است و رودخانه قزل اوزن با گردش خود حد طبيعي اين شهرستان را تعيين نموده و وسعت اين شهرستان  بالغ بر 6763 کيلومتر مربع مي‌باشد. از نظر توپوگرافي شهرستان زنجان منطقه‌اي است کوهستاني که بصورت فلات مرتفعي خودنمايي مي‌کند و در اثر تجزيه رودخانه جلگه‌هاي حاصلخيز مستقلي را تشکيل داده است. ناهمواري‌هاي شهرستان در اين مقوله به کوه‌هاي زنجان شمالي و کوه‌هاي زنجان جنوبي تقسيم گرديده است که از نظر تقسيمات جغرافيايي، رشته کوههاي زنجان شمالي ادامه رشته کوه‌هاي البرز و کوه‌هاي زنجان جنوبي جزئي از رشته کوه‌هاي منفرد مرکزي است. جهت کوه‌ها بطور طبيعي از شمال غربي به جنوب شرقي ممتد بوده و دره زنجان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رود برزخي را ميان رودخانه قزل اوزن سفلي و عليا بوجود آورده و بخش‌هاي قره پشتلو و طارم عليا در منطقه رشته کوه‌هاي زنجان شمالي واقع شده است.

[1]– Ogburn

[2]– Campbel et al

[3]– International society for quality of life studies

[4]– Philips

1- Milbrath

2- Whoqol Group

تعداد صفحه : 171

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       info@elmyar.net

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :

 
 

مطالب مشابه را هم ببینید

 

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید